۱۲۲۵۰.الإمامُ عليٌّ عليه السلام :في يَومٍ تَشخَصُ فِيهِ الأبصارُ و تُظلِمُ لَهُ الأقطارُ ......... فلا شَفيعٌ يَشفَعُ ، و لا حَميمٌ يَنفَعُ ، و لا مَعذِرَةٌ تَدفَعُ . ^۱

۱۲۲۵۱.عنه عليه السلام :إنَّما هَلَكَ مَن كانَ قَبلَكُم بِطُولِ آمالِـهِم و تَغَيُّبِ آجالِـهِم ، حتّى نَزَل بِهِمُ المَوعودُ الّذي تُرَدُّ عَنهُ المَعذِرَةُ ، و تُرفَعُ عَنهُ التَّوبَةُ ، وَ تحُلُّ مَعَهُ القارِعَةُ و النِّقمَةُ . ^۲

۱۲۲۵۲.الإمامُ الصّادقُ عليه السلامـ في قَولِهِ تَعالى : «و لا يُؤْذَنُ لَهُم فَيَعتَذِرونَ» ^۳ ـ: اللّهُ أجَلُّ و أعدَلُ [ و أعظَمُ ]مِن أن يَكونَ لِعَبدِهِ عُذرٌ لا يَدَعَهُ يَعتَذِرُ بِهِ ، و لكِنَّهُ فَلِجَ فلَم يَكُن لَهُ عُذرٌ . ^۴

(انظر) عنوان ۱۱۵ «الحسرة» ، ۵۰۸ «الندم» .

۲۵۳۴

ما لا يُعذَرُ فيهِ أحَدٌ

الكتاب :

يَعْتَذِرُونَ إِلَيْكُمْ إذا رَجَعْتُمْ إلَيْهِمْ قُلْ لا تَعْتَذِرُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكُمْ قَدْ نَبَّأنا اللّهُ مِنْ أخْبارِكُمْ وَ سَيَرَى اللّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ ثُمَّ تُرَدُّونَ إلَى عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ» . ^۵

۱۲۲۵۰.امام على عليه السلام :روزى كه در آن ديده ها خيره مى ماند و همه جا تيره و تار مى شود ......... نه شفيعى شفاعت مى كند و نه خويشاوندى سود مى رساند و نه عذرى عذاب را دفع مى كند.

۱۲۲۵۱.امام على عليه السلام :پيشينيان شما، در حقيقت، به سبب آرزوهاى دراز و از ياد بردن مرگ به هلاكت در افتادند، تا آن كه مرگ بر آنها فرود آمد؛ مرگى كه عذر پذير نيست و مجال توبه باقى نمى گذارد و مصيبت و كيفر با خود مى آورد.

۱۲۲۵۲.امام صادق عليه السلامـ درباره آيه «به آنان اجازه داده نمى شود تا پوزش خواهند» ـفرمود : خداوند بزرگوارتر و دادگرتر و بزرگتر از آن است كه بنده اش عذرى داشته باشد و اجازه ندهد عذرش را بياورد، بلكه كاوش كرد، اما عذرى براى او نيافت.

۲۵۳۴

مواردى كه در آن عذرى از كسى پذيرفته نشود

قرآن:

«چون به سوى آنان باز گرديد، نزد شما عذر مى آورند. بگو: عذر مياوريد. ما هرگز باور نمى كنيم، كه هر آينه خدا ما را از خبرهاى شما آگاه كرده است. زودا كه خدا و رسولش اعمال شما را ببينند. آن گاه نزد آن داناى نهان و آشكار باز گردانده مى شويد و شما را از آن چه مى كرديد خبر مى دهد».

۱۲۲۴۸.الإمامُ الصّادقُ عليه السلام :أنقَصُ النّاسِ عَقلاً مَن ظَلَمَ دُونَهُ ، و لَم يَصفَحْ عَمَّنِ اعتَذَرَ إلَيهِ . ^۱

۲۵۳۳

شَرُّ المَعذِرَةِ

الكتاب :

حَتّى إذا جاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ رَبِّ ارْجِعُونِ * لَعَلِّي أعْمَلُ صالِحَا فِيما تَرَكْتُ كَلاَّ إنَّها كَلِمَةٌ هُوَ قائِلُها وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ» . ^۲

وَ لَوْ تَرَى إذِ الْمُجْرِمُونَ ناكِسُوا رُؤوسِهِمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ رَبَّنا أَبْصَرْنا وَ سَمِعْنا فَارْجِعْنا نَعْمَلْ صالِحا إنَّا مُوْقِنُونَ» . ^۳

يَوْمَ لا يَنْفَعُ الظَّالِمِينَ مَعْذِرَتُهُمْ وَ لَهُمُ الَّلعْنَةُ وَ لَهُمْ سُوءُ الدَّارِ» . ^۴

الحديث :

۱۲۲۴۹.رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله :شَرُّ المَعذِرَةِ حينَ يَحضُرُ المَوتُ . ^۵

۱۲۲۴۸.امام صادق عليه السلام :كم خِردترين مردم كسى است كه به زير دستش ستم كند و كسى را كه از او عذرخواهى مى كند، نبخشد.

۲۵۳۳

بدترين عذر

قرآن:

«چون يكيشان را مرگ فرا رسد، گويد: اى پروردگار من! مرا باز گردان. شايد كارهاى شايسته اى را كه ترك كرده بودم به جاى آورم. هرگز. اين سخنى است كه او مى گويد و پشت سرشان تا روز قيامت مانعى است».

«و اگر مجرمان را نزد پروردگارشان سر افكنده بينى، گويند: اى پروردگار ما! ديديم و شنيديم. اكنون ما را بازگردان تا كارى شايسته كنيم. ما به يقين رسيده ايم».

«روزى كه پوزش ستمگران سودشان ندهد و آنان را لعنت است و آن سراى بد».

حديث:

۱۲۲۴۹.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :بدترين پوزش، زمانى است كه مرگ فرا رسد.