۰.از امیر المؤمنین علیه السّلام پرسیدند: سخاوت چیست؟ فرمود: آنچه شروعش با توست (بدون درخواست دیگران می‌بخشی)، سخاوت است؛ اما آنچه در پاسخ درخواست دیگران می‌دهی، حیا و خود را به بخشندگی واداشتن است. (بی تردید، این سخن به معنای آن نیست که همه بخشش‌هایی که پس از درخواست دیگران انجام می‌‌شود، نکوهیده و از سر تکلّف و خجالت باشد، چنان که در روایات، تأکید بسیاری بر رد نکردن حاجت نیازمندان شده است. و شاید مقصود حدیث، تأکید بر این است که برای بذل و بخشش به دیگران، منتظر درخواست آنها از خود نباش).

۰.[۵۱] وَقَالَ علیه السّلام لِرَجُلٍ مِنْ أَهْلِهِ أَوْ مِنْ مَوَالِيهِ: لَا تَحْمِلْ هَمَّ يَوْمٍ لَمْ يأْتِ عَلَى يَوْمِكَ الَّذِي قَدْ أَتَى؛ فَإِنَّهُ إِنْ يَكُ مِنْ أَجَلِكَ فَإِنَّ اللهَ يَبْعَثُ فِيهِ رِزْقَكَ، وَاعْلَمْ أنَّكَ إنْ تَكْسِبْ شَيْئاً فَوْقَ قُوتِكَ تَصِرْ فِيهِ خَازِناً لِغَيْرِكَ.^۱

۰.و به مردی از خویشاوندان یا وابستگان خویش فرمود: نگرانی روزی را که هنوز نیامده، بر امروزت تحمیل نکن؛ چرا که اگر آن روزْ جزو مهلت تو باشد، قطعاً خداوند، روزی‌ات را برای تو خواهد فرستاد. و بدان که اگر تو چیزی را بیشتر از مقدار نیاز خودت گردآوری کنی، فقط ذخیره‏کننده آن برای دیگران خواهی بود (یعنی خودت بهره‏ای از آن نمی‏بری و فقط داری برای وارثان خود، انبارداری می‌کنی).

۰.[۵۲] وَقَالَ علیه السّلام: مَا شَيْءٌ أَقْعَدَ بِامْرِئٍ مِنْ صِغَرِ هِمَّتِهِ.^۲

۰.و فرمود: هیچ چیز، انسان را مانند کوتاهی همت، [از تکاپو و رسیدن به

۰.و فرمود: اگر انسان کم‌خِرد (/ناآگاه) ساکت می‏مانْد، مردم، دچار اختلاف نمی‏شدند.

۰.[۴۷] وَقَالَ علیه السّلام: بِشْرُ المُؤْمِنِ فِي وَجْهِهِ، وَحُزْنُهُ فِي قَلْبِهِ، وَطِيبُ النَّفْسِ مِنَ النِّعَمِ، وَالهَمُّ نِصْفُ الهَرَمِ.^۱

۰.و فرمود: شادی مؤمن در صورت اوست و غُصه‏اش در قلب او. و آسایش روح، یکی از نعمت‌‌هاست. و نگرانی، نیمی از پیری است.

۰.[۴۸] وَقَالَ علیه السّلام: مَقْتَلُ الرَّجُلِ بَيْنَ لَحْيَيْهِ، وَالرَأْيُ مَعَ الأَناةِ، وَبِئْسَ الظَّهِيرُ الرَّأيُ الفَطِيرُ.^۲

۰.و فرمود: قتلگاه انسان، بین دو استخوان فکّ اوست (کنایه از زبان، که می‌تواند مایه تباهی دنیا و آخرت انسان ‌شود)، و نظرِ درست، با پرهیز از عجله به دست می‏آید. و چه پشتیبان بدی است پیشنهاد (فکر) ناپخته!

۰.[۴۹] وَقَالَ علیه السّلام لِقَنبَرٍ: لَا تَعْمَلِ الخَيْرَ رِيَاءً، وَلَا تَتْرُكْهُ حَيَاءً.^۳

۰.و به قنبر فرمود: کار خیر را برای خودنمایی انجام نده، و آن را به خاطر خجالت [نیز] ترک نکن.

۰.[۵۰] وَ سُئِلَ علیه السّلام مَا السَّخَاءُ؟ فَقَالَ: مَا كَانَ مِنْكَ ابْتِدَاءً، فَأمَّا مَاكَانَ عَنْ مَسْئَلَةٍ فَحَيَاءٌ وَ تَكَرُّمٌ.^۴