خدمت میکردند و از اخلاف نوبخت، طالعبین زردشتی منصور بودند که در پیری به دست خلیفه اسلام آورده و از موالیان او شده بود.۱
جعفر صادق[علیه السلام] در اواخر عمر خود، از قیام مهدی حسنی، محمد بن عبداللّه، که بسیاری از پیروانش را جذب کرده بود کناره گرفت.۲ به گفته ابوالفرج اصفهانی، دو پسر او، عبداللّه و موسی، از شرکتکنندگان [در این قیام] بودند.۳ جعفر[علیه السلام] حتی از منصور به عنوان وصی خود نام برد.۴ جعفر صادق[علیه السلام] به برکت جاذبه شخصیتی و خانوادگی و مرجعیت علمی خود توانست در دوران انقلاب، پیروانش را در قالب یک فرقه دینی منسجم سازد. با این وجود، سازمان سلسلهمراتبی و اجرایی فرقه امامی، ابتدایی باقی ماند. وانگهی، باور موعودباورانه بلافاصله پس از درگذشت وی به مکتب تشیع امامی هجوم آورد.
باور غیبت (غَیبَة)، ریشه در عقاید موعودباورانه فرقه کیسانیه دارد، که اعضای آن، محمد بن حنفیه، پسر علی[علیه السلام]، را مهدی میدانستند۵ که برای انقلاب (دولت) به او
1.اولین عضو این خاندان که تغییر آیین داد احتمالاً فرزند اوست، که رشته اسامی پارسی پدرتبارانه و غیر قابل تلفظ وی خلیفه را به خنده انداخت و بر آن داشت که وی را ابو سهل (پدر راحتی) خطاب کند (اقبال، خاندان نوبختی، ص۱۱). این واقعیت که فضل، پسر ابو سهل، اختلاف نظر خود با سایر منجمانِ دربار راجع به نحوست ساعت انتصاب علی الرضا[ علیه السلام] را شخصاً در مجامع [روایی] امامی گزارش میکند، حکایت از آن دارد که این خاندان، حتی اگر از ابتدا وابستگی امامی نداشتهاند اما، اندکی بعد امامی شدند (همان، ص۲۰؛ شیخ صدوق، عیون، ج۲، ص۱۴۵-۱۴۷).
2.. al-Nawbakhtī, Kitāb Firaq al-Shī‘a, p. ۵۳-۵۴;
سعدبنعبداللّه اشعری قمی، المقالات و الفرق، ص۷۶. شاخهای از شیعیان محمد باقر[ علیه السلام] که نقل شده محمدبنعبداللّه حسنی را به عنوان قائم و مهدی پذیرفتند، این کار را پس از درگذشت امام پنجم[ علیه السلام] انجام آشکارا دادند.
3.. اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ص۲۷۷-۲۷۸.
4.. شیخ طوسی، الغیبة، ص۱۱۹، ۲۵۵.
5.قاضی، الکیسانیة فی التاریخ و الأدب، ص۱۹۵-۱۹۶؛ Halm, Die Schia, p. ۲۴-۲۶.
