267
میدان‌های معنایی در کاربست قرآنی

کتاب مقدس تنها در دسترس کسانی قرار می‌گیرد که درون آن سنت مقدس هستند.

از آنجا که ایزوتسو از چشم‌اندازی غیر غربی می‌نویسد، مسلمانان گرایش پیدا کرده‌اند تا دیدگاهی را برگزینند که بر اساس آن، ایزوتسو خود را از سنت‌های به اصطلاح شرق‌شناختی جدا می‌سازد. سنت‌هایی که به عقیده آنها به مدت طولانی بر مطالعات اسلامی در میان غیر مسلمانان سیطره و تسلط داشته‌اند. بسیاری از دانشمندان مسلمان به این نکته اشاره می‌کنند و ایزوتسو را فردی در نظر می‌گیرند که دیدگاه شرق‌شناختی غربی درباره مطالعات قرآنی را تغییر داد، اما تأیید می‌کنند که مطمئن نیستند ایزوتسو را که به نظر با طبقه‌بندی کلاسیک شرق‌شناختی دانش غربی از اسلام متناسب نیست، کجا قرار دهند. برخی تا جایی پیش خواهند رفت و این پیشنهاد را ارائه خواهند کرد، چون طبقه‌بندی جدید ایزوتسو از مطالعات اسلامی غیر مسلمانان به شکل ضروری مورد نیاز است. با وجود این، دانشمندان مسلمان به طور کلی معتقد بودند که ایزوتسو کار برجسته‌ای انجام داده است و میراثی حقیقتاً متفاوت از رویکرد غرض‌ورزانه سنتِ شرق‌شناختی به‌جای گذاشته است. به بیان دیگر، ایزوتسو یک پدیده استثنایی است. یک دانشمند غیرمسلمان که خود را به چارچوب‌ها و سلایق شرق‌شناختی محدود نکرده است. آتالای استدلال می‌کند که ایزوتسو را به دو دلیل نمی‌توان در سنت شرق‌‌شناختی قرار داد: اول این‌که او اسلام را دینی نادرست فرض نمی‌کند. دوم این‌که آثار وی با استقبال گرم مسلمانان روبه‌رو شد.

افزون بر تحسین رویکرد غیر شرق‌شناختی ایزوتسو، بسیاری از دانشمندان مسلمان آثار وی را الگویی نمونه می‌دانند. به عقیده هلیل رحمان آکار، تفاوت میان ایزوتسو و دیگر دانشمندان در روش عینی او در کشف جهان‌بینی قرآنی است. بسیاری از تحسین‌کنندگان ایزوتسو معتقدند که ضروری است مسلمانان دیدگاه


میدان‌های معنایی در کاربست قرآنی
266

است، به نتایجی کاملاً متفاوت رسیده است. گوچر می‌گوید: به طور کلی آنچه این دانشمندان انجام دادند را می‌توان به‌عنوان شکل ترکیبی خاصی از معناشناسی ساختاری طبقه‌بندی کرد.

به طور خلاصه، دانشمندان مسلمان ترکیه به جز شمار اندکی از آنها، ارزیابی انتقادی جدی از آثار ایزوتسو تا اواخر دهه ۱۹۹۰م یا اوایل ۲۰۰۰م ارائه ندادند؛ درحالی‌که آثار ایزوتسو درباره قرآن کتاب‌های درسی معیار بودند و به طور گسترده مورد مطالعه قرار می‌گرفتند. هیچ کس درستی روش‌شناسی او یا نتایجی را که بر مبنای روش شناسی‌اش به دست آورده بود، زیر سؤال نبرد. دلیل این مسئله چه بود؟ اولاً به نظر می‌رسد آثار او به طور بالقوه بدون انتقاد پذیرفته شده بود؛ زیرا او غربی نبود و بنابراین، نمی‌توانست متهم به غرض‌ورزی‌های شرق‌شناسانه شود. ارزیابی پرویز منظور، مثال خوبی از بی‌اعتمادی مسلمانان به دانشمندان غربی است:

از میان پیکره وسیع آثار شرق‌شناسان، تنها اندکی از آنان به محتوای قرآن می‌پردازند و حتی آنان نیز به امری حاشیه‌ای برای تلاش و جهان‌بینی شرق‌شناسان به شمار می‌روند. سوای برخی آثار مسیحی اخیر که راهی طولانی برای بازنگری در تمایلات اسلام‌هراسانه پیشین طی می‌کنند، دانشمندی وجود دارد که اثر او خود را به‌خوبی به مسلمانان عرضه می‌کند. بر خلاف همه قواعد نظام دانشگاهی غربی، این دانشمند ژاپنی - یعنی ایزوتسو - به‌عنوان یک بیگانه در جریان شرق‌شناسی و بدون داشتن هیچ یک از تعصبات تاریخی یا هراس‌های احساسی، اجازه داده است تا قرآن خود سخن بگوید. گرایش اخلاقی جهان‌بینی قرآنی که به طور سنتی با شیوه شرق‌شناختی پنهان می‌شود، در این‌جا به شکلی خیره‌کننده می‌درخشد. اثر پروفسور ایزوتسو قوی‌ترین استدلال را علیه این ادعا فراهم می‌آورد که حقیقت یک

  • نام منبع :
    میدان‌های معنایی در کاربست قرآنی
    تعداد جلد :
    1
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1396
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 13240
صفحه از 296
پرینت  ارسال به