شرح مفصلى است بر نهج البلاغه . ابن عتايقى شرح خود را در چهار جلد نوشته كه جلد سوم آن را در سال ۷۸۶ ق به پايان رسانيده است. او شرحش را از سه شرح ابن ميثم و ابن ابى الحديد و قطب الدين كيدرى برگزيده و در مواردى نظريه هاى ابن ابى الحديد را نقد كرده است. از شرح ابن عتايقى تنها جلد نخست و سوم باقى مانده است كه از سوى بنياد نهج البلاغه در حال تحقيق و انتشار است. اما از جلد دوم و چهارم تاكنون نسخه اى شناسايى نشده است.
[رياض العلماء: ۳/۱۰۶ ؛ الذريعة: ۱۴/۱۳۲ ؛ فهرست سپهسالار: ۲/۱۲۶ـ۱۲۸ ؛ مجله وقف ميراث جاويدان، ش ۲۶ و ۲۵، ص ۹۶ ـ ۹۴؛ مجله آينه پژوهش، ش ۴۸ (آذر و دى ۱۳۷۶)، ص ۱۰۴ ـ ۹۸.]

نسخه ها:

۱۰۸۹۶ . خوى ، مدرسه نمازى: ۳۸۱ ، جلد سوم ، آغاز: و من كلام له عليه السلام و قد شاوره عمر فى الخروج إلى غزوة الروم ، نسخ ، على بن محمد بن محمد بن على ، جمادى الاول ۷۸۶ق ، مقابله و تصحيح شده در نزد شارح ، «۳۶۴صفحه»۱۸۲ برگ ، سابقه: قم ، مرعشى: عكس ۴۷۵ ، محقق طباطبايى: عكس ۱۳۰ و ۱۹۹ و ميكروفيلم ۱۶۹ [فهرست مدرسه نمازى: ۱/۱۹۴ ؛ فهرست عكسى مرعشى: ۱/۴۲۲ ؛ يادنامه محقق طباطبايى: ۳/۱۴۶۳ و ۱۴۸۰ و ۱۵۲۸ ].
۱۰۸۹۷ . قم ، مرعشى: ۱۱۷۲۱ ، جلد سوم ، از آغاز افتادگى دارد ، آغاز:... و الأشرار و الجهال لعدم معرفتهم بوضع الأشياء فى مواضعها التى هى مقتضى العقل... و من خطبة له عليه السلام فى الاستسقاء .. . انجام: بالحاء المهملة أيضا و لم يذكر الذل و الخزى و معناه أباح دمه تم بعون اللّه و حسن توفيقه ، شرح نستعليق و متن نسخ ، عبداللّه بن عبدالغفار ، ۲۷ ذيحجه... (سده ۱۱ ق) ، ۱۲۳ برگ ، ۳۵ سطر [نسخه هاى خطى و كهن و نفيس نهج البلاغه در كتابخانه آية اللّه مرعشى: ص۹۹ ـ ۱۰۱].

۱۹۵۵ . شرح نهج البلاغة(فارسى)

از: حكيم على صوفى اصفهانى

شرح و ترجمه اى است از نهج البلاغه ، كه تأليف آن قبل از سال ۱۰۰۴ق صورت گرفته است . اين شرح جز انوار الفصاحة و اسرار البلاغة حكيم نظام

۱۰۸۸۶/۱۱۰ . تهران ، دانشكده الهيات: ۸ب ، آغاز تا شرح خطبه الحمد للّه الذى لا تدركه الشواهد ، نسخ و نستعليق ، بدون نام كاتب ، بدون تاريخ كتابت ، عربى و فارسى ، رساله اول مجموعه ، «۲پ ـ ۸ر» ۷ برگ [فهرست الهيات تهران: ۱/۵۹۴].
۱۰۸۸۷/۱۱۱ . مشهد ، مدرسه نواب: ۱۲۶ اخبار ، جزء سيزدهم ، نسخ معرب كهن ، بدون نام كاتب ، بدون تاريخ كتابت ، ۱۱۵ برگ [فهرست دو كتاب خانه مشهد: ۴۸۹].
۱۰۸۸۸/۱۱۲ . مشهد ، مدرسه نواب: ۱۲۸ اخبار ، جزء سوم ، نسخ معرب ، بدون نام كاتب ، بدون تاريخ كتابت ، ۱۲۱ برگ [فهرست دو كتاب خانه مشهد: ۴۸۹].
۱۰۸۸۹/۱۱۳ . مشهد ، مدرسه نواب: ۲۹ اخبار ، جزء نهم ، نسخ كهن معرب ، بدون نام كاتب ، بدون تاريخ كتابت ، ۱۱۲ برگ [فهرست دو كتاب خانه مشهد: ۴۹۰].
۱۰۸۹۰/۱۱۴ . مشهد ، مدرسه نواب: ۳۰ اخبار ، جزء دهم ، نسخ كهن معرب ، بدون نام كاتب ، بدون تاريخ كتابت ، ۱۰۲ برگ [فهرست دو كتاب خانه مشهد: ۴۹۰].
۱۰۸۹۱/۱۱۵ . مشهد ، مدرسه نواب: ۳۱ اخبار ، جزء دوازدهم ، نسخ كهن معرب ، بدون نام كاتب ، بدون تاريخ كتابت ، ۱۰۱ برگ [فهرست دو كتاب خانه مشهد: ۴۹۰].
۱۰۸۹۲/۱۱۶ . مشهد ، عبد الحميد مولوى: ۳۱۹ ، نسخ ، بدون نام كاتب ، بدون تاريخ كتابت [نشريه نسخه هاى خطى: ۵/۴۱].
۱۰۸۹۳/۱۱۷ . مشهد ، عبد الحميد مولوى: ۵۵۸ ، بخش نامه ها ، نسخ ، بدون نام كاتب ، بدون تاريخ كتابت ، رساله دوم مجموعه [نشريه نسخه هاى خطى: ۵/۸۷].
۱۰۸۹۴/۱۱۸ . قم ، شيخ حيدر على مؤيد: ۷۶ ، آغاز : برابر نمونه ، انجام: بعد فراغه من صفين و انقضاء ، نسخ ، بدون نام كاتب ، بدون تاريخ كتابت ، ۷۵ برگ ، ۲۶ سطر ، ۱۹ × ۲۸ [فهرست مؤيد: ۱/۹۷].
۱۰۸۹۵/۱۱۹ . قم ، شيخ حيدر على مؤيد: ۷۷ ، جزء ثانى ( از قصه بصر بن ارطاة ) ، نسخ ، بدون نام كاتب ، بدون تاريخ كتابت ، ۱۷۷ برگ ، ۲۶ سطر ، ۱۹× ۲۶ [فهرست مؤيد: ۱/۹۸].

۱۹۵۴ . شرح نهج البلاغة(عربى)

از: عبد الرحمن بن محمد حلى ، كمال الدين (ابن عتايقى) ( ۷۸۸ ق)