381
دانشنامه امام مهدی عجّل الله فرجه بر پایه قرآن ، حدیث و تاریخ جلد سوم

۶۴۷.الغيبة ، طوسى‏- با سندش به نقل از صفوانى - : حسن بن على وَجناء نصيبى در سال ۳۰۷ همراه محمّد بن فضل موصلى بود. او (محمّد بن فضل) مردى شيعه، امّا منكر وكالت ابو القاسم بن روح بود و مى‏گفت: اين اموال ، حقّ او نيست و نبايد به او تحويل شود.
حسن بن على وجناء به محمّد بن فضل گفت: اى مرد! تقوا پيشه كن ؛ چرا كه درستى وكالت ابو القاسم ، به درستى وكالت ابو جعفر محمّد بن عثمان عَمرى است. آن دو در محلّه زاهر بغداد ، منزل گرفته بودند و ما نيز براى سلام دادن به آنها، نزدشان رفته بوديم. در آن جا مردى كهن‏سال به نام ابو الحسن بن ظفر و نيز ابو القاسم بن ازهر حاضر بودند كه گفتگوى محمّد بن فضل و حسن بن على به درازا كشيد . محمّد بن فضل به حسن گفت: چه كسى شاهد درستى گفتارت و اثبات كننده وكالت حسين بن روح است؟ حسن بن على وجناء گفت: من اين را با دليلى ثابت مى‏كنم كه در جانت بنشيند.
دفتر بزرگى همراه محمّد بن فضل بود كه برگه‏هايش از كاغذ [و نه پوست‏] ، جلدش سياه‏رنگ و حساب‏هايش در آن بود. حسن دفتر را گرفت و نيمى از يك برگه سفيد آن را كند و به محمّد بن فضل گفت: قلمى براى من بتراشيد . قلمى برايش تراشيد و آن دو با هم توافقى كردند كه من از آن آگاه نشدم؛ امّا ابو الحسن بن ظفر فهميد. حسن بن على وجناء قلم را به دست گرفت و هر چه را با هم توافق مى‏كردند، با همان قلم تراشيده، امّا بدون مركّب، در آن برگه مى‏نوشت، بى آن كه اثرش بماند ، تا آن كه برگه را به انتها رساند. سپس آن را مهر كرد و به پيرمردى سياه‏پوست كه خادم محمّد بن فضل بود، سپرد تا آن را براى ابو القاسم حسين بن روح ببرد و ابن وجناء با ما ماند و نرفت.
وقت نماز ظهر كه فرا رسيد، همان جا نماز خوانديم . پيك باز گشت و گفت: [ابو القاسم حسين بن روح‏] به من گفت: تو برو، پاسخ مى‏آيد. به غذا خوردن مشغول شديم كه در همان حال، پاسخ در همان برگه رسيد. فصل به فصل با مركّب نوشته شده بود. محمّد بن فضل كه چنين ديد ، خود را زد و غذا از گلويش پايين نرفت . به ابن وجناء گفت: برخيز و با من بيا. او همراه شد تا بر ابو القاسم بن روح - كه خداوند از او خشنود باشد - وارد شد و همچنان كه مى‏گريست، مى‏گفت: اى سَرور من! خطايم را ناديده بگير ، خدا از تو ناديده بگيرد. ابو القاسم نيز گفت: خداوند ، ما و تو را مى‏آمرزد، إن شاء اللَّه.۱

1.الغيبة ، طوسى : ص ۳۱۵ ح ۲۶۴ (با دو سند صحيح) .


دانشنامه امام مهدی عجّل الله فرجه بر پایه قرآن ، حدیث و تاریخ جلد سوم
380

۶۴۷.الغيبة للطوسي : بِهذَا الإِسنادِ۱ ، عَنِ الصَّفوانِيِّ ، قالَ : وافَى الحَسَنُ بنُ عَلِيٍّ الوَجناءُ النَّصيبِيُ‏۲سَنَةَ سَبعٍ وثَلاثِمِئَةٍ ومَعَهُ مُحَمَّدُ بنُ الفَضلِ المَوصِلِيُّ ، وكانَ رَجُلاً شيعِيّاً غَيرَ أنَّهُ يُنكِرُ وِكالَةَ أبِي القاسِمِ بنِ روحٍ رضى اللّه عنه ويَقولُ : إنَّ هذِهِ الأَموالَ تُخرَجُ في غَيرِ حُقوقِها .
فَقالَ الحَسَنُ بنُ عَلِيٍّ الوَجناءُ لِمُحَمَّدِ بنِ الفَضلِ : يا ذَا الرَّجُلُ ، اتَّقِ اللَّهَ فَإِنَّ صِحَّةَ وِكالَةِ أبِي القاسِمِ كَصِحَّةِ وِكالَةِ أبي جَعفَرٍ مُحَمَّدِ بنِ عُثمانَ العَمرِيِّ . وقَد كانا نَزَلا بِبَغدادَ عَلَى الزّاهِرِ ، وُكنّا حَضَرنا لِلسَّلامِ عَلَيهِما ، وكانَ قَد حَضَرَ هُناكَ شَيخٌ لَنا يُقالُ لَهُ أبُوالحَسَنِ بنُ ظَفَرٍ وأَبُو القاسِمِ بنُ الأَزهَرِ ، فَطالَ الخِطابُ بَينَ مُحَمَّدِ بنِ الفَضلِ وبَينَ الحَسَنِ بنِ عَلِيٍّ ، فَقالَ مُحَمَّدُ بنُ الفَضلِ لِلحَسَنِ : مَن لي بِصِحَّةِ ما تَقولُ وتَثَبُّتِ وِكالَةِ الحُسَينِ بنِ روحٍ ؟
فَقالَ الحَسَنُ بنُ عَلِيٍّ الوَجناءُ : اُبَيِّنُ لَكَ ذلِكَ بِدَليلٍ يَثبُتُ في نَفسِكَ ، وكانَ مَعَ مُحَمَّدِ بنِ الفَضلِ دَفترٌ كَبيرٌ فيهِ وَرَقٌ طَلحِيٌّ مُجَلَّدٌ بِأَسوَدَ فيهِ حُسباناتُهُ ، فَتَناوَلَ الدَّفتَرَ الحَسَنُ وقَطَعَ مِنهُ نِصفَ وَرَقَةٍ كانَ فيهِ بَياضٌ ، وقالَ لِمُحَمَّدِ بنِ الفَضلِ : اِبروا لي قَلَماً ، فَبَرى‏ قَلَماً ، وَاتَّفَقا عَلى‏ شَي‏ءٍ بَينَهُما لَم أقِف أنَا عَلَيهِ وأَطلَعَ عَلَيهِ أبَا الحَسَنِ بنَ ظَفَرٍ ، وتَناوَلَ الحَسَنُ بنُ عَلِيٍّ الوَجناءُ القَلَمَ ، وجَعَلَ يَكتُبُ مَا اتَّفَقا عَلَيهِ في تِلكَ الوَرَقَةِ بِذلِكَ القَلَمِ المَبرِيِّ بِلا مِدادٍ ، ولا يُؤَثِّرُ فيهِ حَتّى‏ مَلَأَ الوَرَقَةَ . ثُمَّ خَتَمَهُ وأَعطاهُ لِشَيخٍ كانَ مَعَ مُحَمَّدِ بنِ الفَضلِ أسوَدَ يَخدِمُهُ ، وأَنفَذَ بِها إلى‏ أبِي القاسِمِ الحُسَينِ بنِ روحٍ ومَعَنَا ابنُ الوَجناءِ لَم يَبرَح .
وحَضَرَت صَلاةُ الظُّهرِ فَصَلَّينا هُناكَ ، ورَجَعَ الرَّسولُ فَقالَ : قالَ لي : اِمضِ فَإِنَّ الجَوابَ يَجي‏ءُ ، وقُدِّمَتِ المائِدَةُ فَنَحنُ فِي الأَكلِ إذ وَرَدَ الجَوابُ في تِلكَ الوَرَقَةِ ، مَكتوبٌ بِمِدادٍ عَن فَصلٍ فَصلٍ ، فَلَطَمَ مُحَمَّدُ بنُ الفَضلِ وَجهَهُ ولَم يَتَهَنَّأ بِطَعامِهِ ، وقالَ لِابنِ الوَجناءِ : قُم مَعي ، فَقامَ مَعَهُ حَتّى‏ دَخَلَ عَلى‏ أبِي القاسِمِ بنِ رِوحٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنهُ وبَقِيَ يَبكي ويَقولُ : يا سَيِّدي أقِلني أقالَكَ اللَّهُ ، فَقالَ أبُوالقاسِمِ : يَغفِرُ اللَّهُ لَنا ولَكَ إن شاءَ اللَّهُ .

1.أي : محمّد بن محمّد بن النعمان والحسين بن عبيد اللَّه .

2.قال فى معجم رجال الحديث : انّه متحد مع الحسن بن محمّد الوجناء (راجع : ص ۶۰۹) .

  • نام منبع :
    دانشنامه امام مهدی عجّل الله فرجه بر پایه قرآن ، حدیث و تاریخ جلد سوم
    سایر پدیدآورندگان :
    محمّد محمّدی ری‌شهری، با همکاری محمّد کاظم طباطبایی و جمعی از پژوهشگران، ترجمه: عبدالهادی مسعودی
    تعداد جلد :
    10
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1393
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 9810
صفحه از 409
پرینت  ارسال به