377
دانشنامه امام مهدی عجّل الله فرجه بر پایه قرآن ، حدیث و تاریخ جلد سوم

۶۴۴.الغيبة ، طوسى‏- با سندش به نقل از ابو عبد اللَّه بن سوره قمى‏۱ - : شنيدم كه سُرور - كه مردى عابد و كوشا بود و او را در اهواز ديدم، هر چند نسبش را فراموش كرده‏ام - ، مى‏گويد: من لال بودم و نمى‏توانستم سخن بگويم. پدر و عمويم ، مرا در نوجوانى، هنگامى كه سيزده يا چهارده سال داشتم ، نزد شيخ ابو القاسم بن روح بردند و از او خواستند كه از حضرت [حجّت ]بخواهد كه خداوند ، زبان مرا بگشايد. شيخ ابو القاسم حسين بن روح به آنان گفت: شما فرمان يافته‏ايد كه به حائر [حسينى ]برويد.
سُرور گفت : من با پدر و عمويم به سوى حائر رفتيم و غسل كرديم و زيارت نموديم و چون پدر و عمويم مرا به اسم فرا خواندند، من با زبانى شيوا گفتم: بله بله! پس به من گفت: واى! سخن مى‏گويى! گفتم: آرى.
اين سُرور، مردى بود كه صدايى آهسته داشت .۲

۶۴۵.كمال الدين‏- با سندش به نقل از محمّد بن حسن صيرفى دورقى كه در سرزمين بلخ سكونت داشت - : چون مى‏خواستم به حج بروم و طلا و نقره همراه داشتم، آنها را به صورت شِمش در آوردم و اينها اموالى بودند كه به من سپرده شده بودند تا آنها را به شيخ ابو القاسم حسين بن روح - كه خدا روحش را پاك بدارد - تحويل دهم.
هنگامى كه در سرخس‏۳ فرود آمدم، در شنزارى چادر زدم و شمش‏هاى طلا و نقره را از هم جدا مى‏كردم كه يكى از طلاها ، بدون آن كه بفهمم ، از دستم افتاد . هنگامى كه وارد همدان شدم، دوباره شمش‏ها را وارسى كردم تا از محفوظ ماندنشان آسوده‏خاطر شوم. يك شمش به وزن صد و سه مثقال يا نود و سه مثقال را نيافتم. از اين رو از طلاهاى خودم، يك شمش به همان وزن ريختم و ميان آنها گذاشتم. هنگامى كه به شهر مدينة السلام‏۴ وارد شدم ، به سوى شيخ ابو القاسم حسين بن روح - كه خدا روحش را پاك بدارد - رفتم و شمش‏هاى طلا و نقره را كه همراهم بود، به او تحويل دادم. او دستش را دراز كرد و از ميان شمش‏ها، همان شمشى را كه من از مال خودم و به جاى شمش گم‏شده ريخته بودم ، بيرون كشيد و به سوى من افكند و گفت: اين شمش ، از آنِ ما نيست . شمش ما را در سرخس از دست دادى؛ همان جا كه در شنزار، چادر زدى. به همان جا باز گرد و همان جا كه فرود آمده بودى، فرود آى و زير شن‏ها، به دنبال شمش طلا بگرد كه آن را مى‏يابى و به زودى به اين جا باز مى‏گردى؛ ولى ديگر مرا نمى‏بينى.
به سرخس باز گشتم و در همان جا كه فرود آمده بودم، فرود آمدم و شمش طلا را زير شن‏ها يافتم كه رويش علف روييده بود. شمش را برداشتم و به شهرم رفتم. پس از آن دوباره به حج رفتم. شمش همراهم بود . به بغداد وارد شدم ؛ ولى شيخ ابو القاسم حسين بن روح ، در گذشته بود و [به جايش ]ابو الحسن على بن محمّد سَمُرى را ديدم و شمش را به او تحويل دادم.۵

1.ابو عبد اللَّه حسين بن محمّد بن سوره قمى : نام وى در كتاب‏هاى رجال‏شناسى ذكر نشده است. وى معاصر پدر شيخ صدوق بوده است و ابن نوح و ديگران از او نقل مى‏كنند (مستدركات علم رجال الحديث : ج ۷ ص ۲۳ ش ۱۲۹۹۴) .

2.الغيبة ، طوسى : ص ۳۰۹ ح ۲۶۲ ، بحار الأنوار : ج ۵۱ ص ۳۲۵ .

3.سرخس ، شهرى قديمى از شهرهاى خراسان كه ما بين نيشابور و مرو قرار گرفته است .

4.مدينة السلام، نام ديگر بغداد است؛ زيرا رود دجله را كه از ميان آن مى‏گذرد، وادى السلام نيز مى‏گفته‏اند .

5.كمال الدين : ص ۵۱۶ ح ۴۵ ، الثاقب فى المناقب : ص ۶۰۰ ح ۵۴۸ ، الخرائج و الجرائح : ج ۳ ص ۱۱۲۶ ح ۴۴ ، بحار الأنوار : ج ۵۱ ص ۳۴۰ ح ۶۸ .


دانشنامه امام مهدی عجّل الله فرجه بر پایه قرآن ، حدیث و تاریخ جلد سوم
376

۶۴۴.الغيبة للطوسي : قالَ‏۱ : سَمِعتُ أبا عَبدِ اللَّهِ بنَ سَورَةَ القُمِّيَّ يَقولُ : سَمِعتُ سُروراً - وكانَ رَجُلاً عابِداً مُجتَهِداً لَقيتُهُ بِالأَهوازِ غَيرَ أنّي نَسيتُ نَسَبَهُ - يَقولُ : كُنتُ أخرَسَ لا أتَكَلَّمُ ، فَحَمَلَني أبي وعَمّي في صِبايَ وسِنّي إذ ذاكَ ثَلاثَةَ عَشَرَ أو أربَعَةَ عَشَرَ إلَى الشَّيخِ أبِي القاسِمِ بنِ روحٍ رضى اللّه عنه ، فَسَأَلاهُ أن يَسأَلَ الحَضرَةَ أن يَفتَحَ اللَّهُ لِساني . فَذَكَرَ الشَّيخُ أبُوالقاسِمِ الحُسَينُ بنُ روحٍ ، أنَّكُم اُمِرتُم بِالخُروجِ إلَى الحائِرِ .
قالَ سُرورٌ : فَخَرَجنا أنَا وأَبي وعَمّي إلَى الحائِرِ فَاغتَسَلنا وزُرنا ، قالَ : فَصاحَ بي أبي وعَمّي : يا سُرورُ ، فَقُلتُ بِلِسانٍ فَصيحٍ : لَبَّيكَ ! فَقالَ لي : وَيحَكَ تَكَلَّمتَ ! فَقُلتُ : نَعَم .
قالَ أبو عَبدِ اللَّهِ بنُ سَورَةَ : وكانَ سُرورٌ هذا رَجُلاً لَيسَ بِجَهوَرِيِ‏۲الصَوتِ .

۶۴۵.كمال الدين : حَدَّثَنا أبوجَعفَرٍ مُحَمَّدُ بنُ عَلِيِّ بنِ أحمَدَ بنِ بُزُرجَ بنِ عَبدِ اللَّهِ بنِ مَنصورِ بنِ يونُسَ بنِ بُزُرجَ صاحِبِ الصّادِقِ عليه السلام قالَ : سَمِعتُ مُحَمَّدَ بنَ الحَسَنِ الصَّيرَفِيَّ الدّورَقِيَّ المُقيمَ بِأَرضِ بَلخَ‏۳ يَقولُ :
أرَدتُ الخُروجَ إلَى الحَجِّ وكانَ مَعي مالٌ بَعضُهُ ذَهَبٌ وبَعضُهُ فِضَّةٌ ، فَجَعَلتُ ما كانَ مَعي مِنَ الذَّهَبِ سَبائِكَ ، وما كانَ مَعي مِنَ الفِضَةِ نُقَراً ۴ ، وكانَ قَد دُفِعَ ذلِكَ المالُ إلَيَّ لِاُسَلِّمَهُ مِنَ الشَّيخِ أبِي القاسِمِ الحُسَينِ بنِ روحٍ قَدَّسَ اللَّهُ روحَهُ .
قالَ : فَلَمّا نَزَلتُ سَرخَسَ‏۵ ضَرَبتُ خَيمَتي عَلى‏ مَوضِعٍ فيهِ رَملٌ ، فَجَعَلتُ اُمَيِّزُ تِلكَ السَّبائِكَ وَالنُّقَرَ ، فَسَقَطَت سَبيكَةٌ مِن تِلكَ السَّبائِكِ مِنّي وغاضَت‏۶فِي الرَّملِ وأَنَا لا أعلَمُ ، قالَ : فَلَمّا دَخَلتُ هَمَدانَ مَيَّزتُ تِلكَ السَّبائِكَ وَالنُّقَرَ مَرَّةً اُخرى‏ اهتِماماً مِنّي بِحِفظِها ، فَفَقَدتُ مِنها سَبيكَةً وَزنُها مِئَةُ مِثقالٍ وثَلاثَةُ مَثاقيلَ - أو قالَ : ثَلاثَةٌ وتِسعونَ مِثقالاً - .
قالَ : فَسَبَكتُ مَكانَها مِن مالي بِوَزنِها سَبيكَةً وجَعَلتُها بَينَ السَّبائِكِ ، فَلَمّا وَرَدتُ مَدينَةَ السَّلامِ‏۷ قَصَدتُ الشَّيخَ أبَا القاسِمِ الحُسَينَ بنَ روحٍ - قَدَّسَ اللَّهُ روحَهُ - وسَلَّمتُ إلَيهِ ما كانَ مَعي مِنَ السَّبائِكِ وَالنُّقَرِ ، فَمَدَّ يَدَهُ مِن بَينِ تِلكَ السَّبائِكِ إلَى السَّبيكَةِ الَّتي كُنتُ سَبَكتُها مِن مالي بَدَلاً مِمّا ضاعَ مِنّي ، فَرَمى‏ بِها إلَيَّ وقالَ لي : لَيسَت هذِهِ السَّبيكَةُ لَنا ، وسَبيكَتُنا ضَيَّعتَها بِسَرخَسَ حَيثُ ضَرَبتَ خَيمَتَكَ فِي الرَّملِ ، فَارجِع إلى‏ مَكانِكَ وَانزِل حَيثُ نَزَلتَ ، وَاطلُبِ السَّبيكَةَ هُناكَ تَحتَ الرَّملِ فَإِنَّكَ سَتَجِدُها ، وسَتَعودُ إلى‏ ههُنا فَلا تَراني .
قالَ : فَرَجَعتُ إلى‏ سَرخَسَ ونَزَلتُ حَيثُ كُنتُ نَزَلتُ ، فَوَجَدتُ السَّبيكَةَ تَحتَ الرَّملِ وقَد نَبَتَ عَلَيهَا الحَشيشُ ، فَأَخَذتُ السَّبيكَةَ وَانصَرَفتُ إلى‏ بَلَدي ، فَلَمّا كانَ بَعدَ ذلِكَ حَجَجتُ ومَعِيَ السَّبيكَةُ ، فَدَخَلتُ مَدينَةَ السَّلامِ وقَد كانَ الشَّيخُ أبُوالقاسِمِ الحُسَينُ بنُ روحٍ رضى اللّه عنه مَضى‏ ، ولَقيتُ أبَا الحَسَنِ عَلِيَّ بنَ مُحَمَّدٍ السَّمُرِيَّ رضى اللّه عنه فَسَلَّمتُ السَّبيكَةَ إلَيهِ .

1.أي ابن نوح .

2.صوت جَهوريّ : أي شديدٌ عالٍ (النهاية : ج ۱ ص ۳۲۱ «جهر») .

3.بَلَخ : مدينة مشهورة بخراسان (معجم البلدان : ج ۱ ص ۴۷۹) .

4.النُقَرةُ : القطعة المذابة من الذهب والفِضّةِ ؛ يعني السبيكةُ ، وجمعها نُقَر (انظر : مجمع البحرين : ج ۳ ص ۱۸۲۳ «نقر») .

5.سَرخَس : مدينة قديمة من نواحي خراسان وهي بين نيسابور ومرو (معجم البلدان : ج ۳ ص ۲۰۸) .

6.في المصادر الاُخرى : «غاصت» بدل «غاضت» وكلاهما بمعنى واحد .

7.مدينة السلام : بغداد ، سميت بغداد مدينة السّلام لقربها من دجلة وكانت دجلة تسمى نهر السّلام (معجم البلدان : ج ۳ ص ۲۳۳) .

  • نام منبع :
    دانشنامه امام مهدی عجّل الله فرجه بر پایه قرآن ، حدیث و تاریخ جلد سوم
    سایر پدیدآورندگان :
    محمّد محمّدی ری‌شهری، با همکاری محمّد کاظم طباطبایی و جمعی از پژوهشگران، ترجمه: عبدالهادی مسعودی
    تعداد جلد :
    10
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1393
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 9817
صفحه از 409
پرینت  ارسال به