حدیثی دیگر، به نقل از ابن عباس۱ (د. ۶۷/۶۸۷) تألیف این کتاب شش ماه طول کشید.۲ بنا بر سنت شیعی، این تنها رونوشت کامل از قرآن بود.۳
ادعا شده که متن این نسخه از قرآن بر اساس ترتیب زمانی تنظیم شده بود، یعنی به همان ترتیبی که سورههای مختلف وحی شده بودند.۴ به علاوه، در موارد نسخ، آیه ناسخ قبل از آیه منسوخ آمده بود.۵۶ شیعیان همچنین باور دارند که این نسخه حاوی شرحی نیز بوده، یعنی توضیحاتی درباره شرایطی که آیات مختلف در آن نازل شدهاند ( اسباب النّزول)،۷ تمایزگذاری میان آیات محکم و متشابه، و همچنین نامهای کسانی که حق را میگفتند و کسانی که به باطل سخن میراندند.۸
(۷) «دو کتاب» ( الصحیفة، الکتابان)، یکی از این دو، «کتاب رهروان سمت راست» یا کتاب اصحاب الیمین، شامل نام کسانی است که مقدر شده به بهشت بروند، به علاوه نامهای پدرانشان و نامهای قبایلشان. دومی، «کتاب رهروان سمت چپ» یا کتاب اصحاب الشّمال، حاوی اطلاعات مربوط به کسانی است که مقدر شده به جهنم بروند.۹
(۸) «کتاب» یا «کتابها»؛ کتاب یا کتابهایی حاوی نامهای پادشاهان و فرمانروایان روی زمین. آن را کتاب علی[[ع]] یا کتاب فاطمه[[س]] هم خواندهاند.۱۰
(۹) «طومار» ( الصحیفة)، فهرستی از نام و نسب کسانی که به دوازده امام اعتقاد دارند، تا روز قیامت.۱۱
(۱۰) «طومار» ( الصحیفة)، فهرستی از نامهای دشمنان مؤمنان،۱۲
1.. For details see: L. Veccia Vaglieri, "Abd Allāh b. al-ʿabbās”, EI۲, ۱۹۸۶, I, pp. ۴۰-۴۱.
2.. ابن شهرآشوب، مناقب، ج۲، ص۱۴.
3.. Amir-Moezzi, p.۷۴.
4.. مرتضی، ۱۹۸۹، ص۱۵۹.
5.. المجلسی، ۱۹۸۴، ج۹۲، ص۷۴.
6.نویسنده در اینجا دو اشتباه کرده است؛ یکی اینکه ظاهرا به منبعی نادرست (بحار الانوار؟) از مجلسی ارجاع داده، درحالیکه شاید منظورش مطلبی بوده که در مرآة العقول مجلسی (دارالکتب الاسلامیه، تهران: ۱۴۰۴)، ج۳، ص۳۱ آمده است. دوم اینکه طبق این مطلب، باید منسوخ بر ناسخ مقدم باشد، نه برعکس. (و.)
7.. همان، ج۹۲، ص۴۱.
8.. الطَبَرسی، الاحتجاج، ج۱، ص۳۸۳.
9.. منابع شیعی روایت میکنند که خدا این دو کتاب را به محمّد پیامبر[[ص]] داد. جزئیات امر بدین صورت بوده: یک بار که پیامبر[[ص]] در سایۀ کعبه به خواب رفته بود جبرئیل با کاسهای از آب بهشت پیش او آمد. فرشته پیامبر را بیدار کرد، به او گفت که با آن آب وضو بگیرد، و سپس او را بر کجاوهای از نور به آسمان برد. وقتی به درخت لوتوس در آسمان هفتم (سدرة المنتهی) رسیدند خدا این دو کتاب را به پیامبر داد. برای جزئیات بیشتر ن.ک: العیاشی، تفسیر، ج۱، ص۱۵۷-۱۵۹، ش۵۳۰؛ ابن شهرآشوب، مناقب، ج۲، ص۱۶۰؛ و نیز:
Amir-Moezzi, p.۷۴.
10.. Amir-Moezzi, p. ۷۴.
11.. همان؛ الطَبَرسی، الاحتجاج، ج۲، ص۴۳۷.
12.. باید اشاره کرد که کلمۀ «مؤمن» (مؤمن) در قاموس شیعه تنها به «مؤمن راستین» به تشیع امامی اطلاق میشود، در مقابلِ واژۀ «مُسلِم» که بر فردِ باورمند به آئین اهل سنّت دلالت دارد. برای جزئیات در این باره، برای مثال، ن.ک: الکلینی، الکافی، ج۲، ص۲۷-۲۸، ش۱-۲؛
Amir-Moezzi, p. ۱۴۶, fn. ۴۳.
