267
قرآن‌شناسی امامیه در پژوهش‌های غربی

(۵) صَحیفة («طومار»)۱ ـ که به نام الصحیفة الجامعة («طومار فراگیر»)، المُصحَف («مصحف»)،۲ و صحیفة الأحکام الجامعة («طومار فراگیر احکام»)۳ هم شناخته می‌شود ــ کتابی بود که پیامبر[[ص]] بر علی بن ابی طالب[[ع]] (د. ۴۰/۶۶۱) املاء کرد۴ و به خط خود او نوشته شده است. روایت شده که محمّد[[ص]] در میانه املاء صَحیفة به علی[[ع]] از هوش رفت، و آن گاه بود که جبرئیل ملک نازل شد و املاء بر علی[[ع]] را به پایان رساند. وقتی محمد[[ص]] به هوش آمد از علی[[ع]] پرسید که چه کسی به او املاء کرد، و علی[[ع]] پاسخ داد: ”تو بودی که بر من املاء می‌کردی." پیامبر[[ص]] جواب داد: ”من جنبه درونی‌اش را به تو املاء کردم و جبرئیل جنبه بیرونی‌اش را بر تو املاء کرد." طبق این حدیث، این قرآنی بود که به وی املاء شد۵ و شامل ”همه احکامی بود که انسان تا روز قیامت بدان نیاز دارد، و همه چیزهای حلال و حرام، حتی تاوان خراش و یک و نیم ضربه شلاق. درازای این (طومار) هفتاد ذراع (به مقیاس طول بازوی پیامبر) بود."۶

بعضی منابع اضافه می‌کنند که این صحیفه حاوی «برگ‌های» ۱۲۴۰۰۰ پیغمبر بود.۷

(۶) «کتاب علی». این کتاب رونوشتی از قرآن بود که پیامبر[[ص]]، وقتی در بستر مرگ بود،۸ به علی[[ع]] دستور داد آن را تألیف کند. او این کار را طی سه روز انجام داد. طبق

1.. برای اطلاعات بیشتر ن.ک: الاسترآبادی، تأویل الآیات، ص۱۰۸؛ الراوندی، الخرائج، ج۲، ص۸۹۴؛ الکلینی، الکافی، ج۱، ص۲۳۹، ش۱، ج۱، ص۲۴۲، ش۶؛ ابن بابویه، الخصال، ج۲، ص۵۲۸؛ الطَبَرسی، إعلام، ص۲۸۵؛ المفید، الارشاد، ج۲، ص۱۸۶؛ الصفّار، بصائر، ص۱۴۷، ش۱و۲، ص۱۴۸، ش۵، ۶، ۷، ۸، ص۱۴۹، ش۱۲، ۱۳، ص۱۵۱، ش۲، ص۱۵۲، ش۳، ص۱۵۴، ش۶، ص۱۶۰، ش۳؛ ابن بابویه، عیون، ج۱، ص۲۱۳.

2.. الصفّار، بصائر، ص۱۶۱؛ Amir-Moezzi, p. ۷۳؛ العامِلی، وسائل، ج۲۹، ص۳۵۶، ش۳۵۷۷۱.

3.. الإربِلی، کشف الغمة، ج۲، ص۲۷۶.

4.. ابن شهرآشوب، مناقب، ج۴، ص۲۷۶.

5.. المفید، الاختصاص، ص۲۷۵.

6.. الکلینی، الکافی، ج۱، ص۲۴۱-۲۴۲، ش۷؛ الطَبَرسی، الاحتجاج، ج۲، ص۴۳۷؛ الصفّار، بصائر، صص۱۴۲به بعد.

7.. Dwight M. Donaldson, The shīʿite Religion, London, Luzac & Company, ۱۹۹۳, p. ۴۹.

8.. القُمّی، تفسیر، ج۲، ص۵۴۱؛ المجلسی، ۱۹۸۴، ج۹۲، ص۴۸.


قرآن‌شناسی امامیه در پژوهش‌های غربی
266

در آخرالزّمان ظاهر شود۱ و آن را در جنگ با دشمنان تشیع به کار برد.۲

(۴) « تیماج سفید» (الجفر الابیض)۳ یک کیسه چرمی سفید رنگ حاوی کتاب‌هایی که دربردارنده تمام معارف پیامبران و امامان (وصي)،۴ و نیز دانش حکمای کهن بنی‌اسرائیل هستند. تعداد کل آنها چهارده جلد است، و هر کدام به چهارده بخش تقسیم شده است. کتاب‌هایی که اینها در بر دارند، از این قرارند:

ـ اسفار خمسه، آن گونه که بر موسی وحی شده است.۵

ـ صُحُف ابراهیم۶ (که اولین کتاب‌های خداوند هستند،۷ شامل بیست ورق که خدا بر ابراهیم وحی کرد، حاوی حکایات، انذارها و ستایش‌های خدا).

ـ مزامیر داوود۸،۹ (صد و پنجاه مزمور).۱۰

1.. الإربِلی، کشف الغمة، ج۲، ص۱۷۲؛ الراوندی، الخرائج، ج۲، ص۸۹۴.

2.. الکلینی، الکافی، ج۱، ص۲۴۱، ش۳؛ المفید، ج۲، ص۱۸۶؛ الصفّار، بصائر، ص۱۵۲، ش۳؛ الطَبَرسی، إعلام، ص۲۸۴؛
Amir-Moezzi, Divine Guide [Mohammad Ali Amir-Moezzi, The Divine Guide in Early Shīʿīsm, translated by David Strieght, Albany: State University of New York Press, ۱۹۹۴],p.۷۴.

3.. ن.ک: الکلینی، الکافی، ج۱، ص۲۴۰، ش۳؛ الطَبَرسی، إعلام، ص۲۸۵.

4.. دربارۀ مفهوم وصي ن.ک: E. Kohlberg, waṣī, EI۲, ۲۰۰۲, vol. xi, pp. ۱۶۱-۱۶۲ و نیز:
Uri Rubin, "Prophets and Progenitors in the Early Shīʿa Tradition”, Jerusalem Studies in Arabic and Islam, ۱۹۷۹, I, pp. ۴۱-۶۶.

5.. برای اطلاعات بیشتر دربارۀ اسفار خمسه در اسلام نگاه کنید به:
Hava Lazarus-Yafeh, "Tawrāt”, EI۲, ۲۰۰۰, vol. x, pp. ۳۹۳-۳۹۵.

6.. دربارۀ ابراهیم ن.ک: Rudi Paret, Ibrāhīm, EI۲, ۱۹۸۶, vol. iii, p. ۹۸۰.

7.. الطَبَرسی، إعلام، ص۲۸۵؛ الثعالبی، ثمار القلوب، ۱۹۸۵، ص۴۳؛ الجزائری، النور المبین، ۱۹۸۳، صص۵، ۱۶۶؛ ابن ابی فِراس، ۱۹۵۶، ج۲، ص۶۷؛ ابن بابویه، معاني الاخبار، ص۳۳۴.

8.. المفید، ج۲، ص۱۸۶؛ الراوندی، الخرائج، ج۲، ص۸۹۴؛ الإربِلی، کشف الغمة، ص۱۷۲؛ الفتّال، روضة، ج۱، ص۲۱۱؛ و
J. Horovitz, [R. Firestone], Zabūr, EI۲, ۲۰۰۲, vol. ii, pp. ۳۷۲-۳۷۳.

9.. این مزامیر در قرآن ذکر شده‌اند (نساء۴: ۱۶۳): "و ما به داوود زبور را دادیم". ن.ک:Pickthall, p. ۱۰۹.

10.. الإربِلی، کشف الغمة، ج۲، ص۱۷۲؛ ابراهیم السّامَرّائی، « الألفاظ النصرانیة في العربیة»، الاستاذ، بغداد: کلیة الأستاذ بجامعة بغداد، ۱۹۶۶-۱۹۶۷، دورۀ ۱۴، ش۱-۲، ص۶۷.

  • نام منبع :
    قرآن‌شناسی امامیه در پژوهش‌های غربی
    سایر پدیدآورندگان :
    سيّد محمد علي طباطبايي
    تعداد جلد :
    1
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1395
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 13856
صفحه از 311
پرینت  ارسال به