251
قرآن‌شناسی امامیه در پژوهش‌های غربی

است این همان جامِعَة باشد.

جامِعَة فرسوده نمی‌شود و آنچه در آن نوشته شده نیز از بین نمی‌رود (دَرَسَ).۱ مالکیت امامان به جامِعَة، موجب می‌شود دانش آنها در فقه به‌مراتب برتر از علم هر عالم دیگری باشد. از این رو است که جَعفَر صادق[[ع]] نسبت به فتاوای فقهیِ فقیه کوفی، عَبدالله بن شُبرُمَة (د. ۱۴۴/۷۶۱) بی‌اعتناست: «علم او در مقایسه با آنچه در جامِعَة آمده، چیست؟».۲ به همین نحو، جَعفَر صادق[[ع]] بیان می‌کند که عَبد الله بن حسن، رهبر شاخه شیعی رقیب از شیعیان حسنی، تنها به همان متونی دسترسی دارد که در اختیار بقیه افراد امت نیز هست؛ وی متون دیگری را که امامان دارند در اختیار ندارد، و ازاین‌رو برای استفتائات فقهی پاسخی نخواهد داشت.۳ ازآنجاکه جامِعَة مشتمل بر پاسخ تمامی سؤالات است، هیچ نیازی به استدلال قیاسی ( قِیاس) نیست.۴ این نوشته در برابر دشمنان کاملاً‌ محافظت شده: هنگامی که مُغیرَة بن سعید، شیعه افراطی، در سال ۱۱۹/۷۳۷۵ به دستور خالد القَسری، والی اموی، به صلیب کشیده شد، جَعفَر صادق[[ع]] آن صحیفه را دفن کرد، زیرا قاعدتاً باید این حادثه را زنگ خطری برای سایر شیعیان دانسته باشد.۶

در متون شیعی، تنها نقل‌های معدودی از جامِعَة ثبت شده است. یکی از آن نمونه‌ها این است: ”زنان اموال غیرمنقول را از شوهران متوفای خود به ارث نمی‌برند."۷ و نیز: ”اگر

1.. بصائر الدرجات، ص۱۴۴، ش۹.

2.. بصائر الدرجات، ص۱۴۶، ش۲۲، مذکور در بِحار الانوار، ج۲۶، ص۳۳. قس: بصائر الدرجات، ص۱۵۰، ش۱۸؛ در کل ن.ک: EI۲, art. "Ibn Shubruma” (J.-C. Vadet) . جهت ملاحظۀ بحثی بین ابن شُبرُمَة و جَعفَر صادق [[ع]] در مورد اعتبار قِیاس و رَأی ن.ک: المحاسن [احمد بن محمد البرقی، کتاب المحاسن، تحقیق جلال الدین الحسینی المحدِّث، تهران، ۱۳۷۰/۱۹۵۰]، ج۱، ص۲۱۰. در الکافی، ج۱، ص۴۳، ش۹ ابن شُبرُمَة از جَعفَر صادق [[ع]] به خوبی یاد می‌کند و در اَمالی طوسی، ج۲، ص۲۵۹ (مذکور در بِحار الانوار، ج۲، ص۲۹۲) او را دوست خود می‌خواند.

3.. بصائر الدرجات، صص۱۵۷-۱۵۸، ش۱۹، مذکور در بِحار الانوار، ج۲۶، ص۴۶.

4.. بصائر الدرجات، ص۱۴۶، ش۲۳، ص۱۴۷، ش۳، صص۱۴۹-۱۵۰، ش۱۶.

5..See EI۲, art. "al-Mughīriyya” (W. Madelung).

6.. بصائر الدرجات، ص۱۶۷، ش۱۹، مذکور در بِحار الانوار، ج۲۶، ص۵۳.

7.. اِنَّ النِساء لَیسَ لَهُنَّ مِن عَقار الرَجُل اِذا هُوَ تُوُفِيَ عَنها/عَنهُنَّ شَیء (بصائر الدرجات، ص۱۶۵، ش۱۴، مذکور در بِحار الانوار، ج۲۶، ص۵۱).


قرآن‌شناسی امامیه در پژوهش‌های غربی
250

جزئیاتی مانند خون‌بهای خراش ( اَرش الخَدش)، در آن آمده است.۱ طبق نقلی، محمد[[ص]] مدتی نه‌چندان طولانی پیش از درگذشت خود، این کتاب را به همسرش اُمّ سَلَمَة داد و به او امر کرد که آن را به مردی دهد که از فراز منبر آن را از وی مطالبه می‌کند؛ ابوبَکر، عُمَر و عُثمان چنین تقاضایی از وی نکردند،‌ اما علی[[ع]] آن را از وی مطالبه کرد.۲ باقر[[ع]] می‌گوید: حسین[[ع]] پیش از عزیمت به میدان کَربَلاء، «کتابی پیچیده‌شده» (کِتاب مَلفوف یا مُدَرَّج) را به دختر ارشد خود، فاطِمَة تحویل داد؛ او نیز آن را به برادر خود، عَلی زَین العابدین[[ع]] داد، و آن کتاب از آن طریق به باقر[[ع]] رسید.۳ در توصیف این کتاب گفته شده که مشتمل است بر ”تمامی آنچه که بشر تا پایان این دنیا به آن نیاز دارد"۴ و ازاین‌رو ممکن

1.. بصائر الدرجات، صص۱۴۲-۱۴۶؛ الکافی، ج۱، ص۲۳۹، ش۱، ص۲۴۱، ش۵.

2.. بصائر الدرجات، ص۱۶۶، ش۱۶، ص۱۶۸، ش۲۳، مذکور در بِحار الانوار، ج۲۶، صص۴۹-۵۰؛ مناقب آل ابی طالب، ج۱، صص۳۱۶-۳۱۷.

3.. بصائر الدرجات، ص۱۴۸، ش۹ و ۱۲، ص۱۶۳، ش۳، ص ۱۶۴، ش۶، ص۱۶۸، ش۲۴. جهت ملاحظۀ مطالب بیشتر ن.ک: آنچه در ادامه می‌آید.

4.. بصائر الدرجات، ص۱۴۸، ش۹، مذکور در بِحار الانوار، ج۲۶، صص۳۵-۳۶، ج۴۶، ص۱۷؛ قس: الکافی، ج۱، صص۳۰۳-۳۰۴، ش۱.

  • نام منبع :
    قرآن‌شناسی امامیه در پژوهش‌های غربی
    سایر پدیدآورندگان :
    سيّد محمد علي طباطبايي
    تعداد جلد :
    1
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1395
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 13721
صفحه از 311
پرینت  ارسال به