ذکر شده‌اند. در برخی از آنها چنین موقعیتی توصیف می‌شود: شاگرد یک امام خاص قرآن (رسمی) را در حضور امام می‌خواند؛ اما وقتی به آیه‌ای بحث‌برانگیز می‌رسد امام او را متوقف می‌کند و به او می‌گوید که آن آیه به شکل دیگری نازل شده است. سپس امام قرائت «درست»، یعنی قرائت شیعی، را می‌خوانَد. اما در تقابل با این احادیث که جایگاه مصحف عثمانی را پایین می‌آورند، در احادیث دیگر گرایشی مخالف آشکار می‌شود: شخصی نزد امام قرآن می‌خواند و تحریری شیعی از آیه را در قرائتش وارد می‌کند؛ در این لحظه امام او را متوقف می‌کند و وادارش می‌کند که طبق همان قرائتی بخواند که همه مردم می‌خوانند (یعنی قرائت رسمی) تا زمانی که «منجی درستکار» (یعنی قائم) با تحریر درست قرآن بیاید که همان تحریر علی[[ع]] است. یک نمونه معمول از این نوع احادیث این است:

شخصی کلماتی (حُروفاً) از قرآن را نه چنان‌که مرسوم بود ( لیس علی ما یَقرَؤها النّاس) در حضور ابو عبد الله (جعفر صادق) خواند، درحالی‌که من گوش می‌کردم (وأنا أسمع).^۱ ابو عبد الله گفت: بایست، از این قرائت دست بردار (مَه مَه، کُفَّ عن هذه القرائة). چنان‌که مرسوم است بخوان، تا زمانی که قائم بیاید و کتاب خدا را چنان‌که باید (علی حَدِّهِ) بخواند و کتابی را که علی نوشت بیاورد...^۲

این حدیث نشان می‌دهد که دیدگاه عمومی شیعه این بود که مصحف عثمانی تمام نیست؛ اما تا زمانی که دشمنان شیعه ـ یعنی سُنّیان ــ حکومت می‌کنند، شخص باید بر خلاف میلش کتاب رسمی آنان را بپذیرد. در دوران آخرالزمان، هنگامی که قائم ظهور کند و ظلم‌های وارده بر شیعه را جبران کند، مسئله مربوط به متن درست قرآن نیز حل خواهد شد.

۵. دگرخوانش‌های امامی و مسئله قرائات متعدد (نَزَلَ القُرآن عَلی سَبعَة اَحرُف)

برتری‌ای که شیعیان به دگرخوانش‌هایشان می‌دادند، مشکل دیگری برمی‌انگیزد: موضع آنها در برابر پافشاری سُنّیان بر اینکه ”قرآن بر هفت حرف نازل شد که همه آنها درست‌اند" ( نَزَلَ

شواهد کافی از حقیقت وحی‌شده را فراهم می‌آورد. این عبارات برای آن بیان می‌شد که جایگاه قرائت‌های پیشنهادی شیعه را بهبود دهد، و در نتیجه اهمیت آنها را در نظر معتقدان شیعی پررنگ‌تر سازد؛ درحالی‌که هم‌زمان این فایده را نیز داشتند که قرائات دیگر، یعنی قرائات سُنّیان، را هم بی‌اعتبار و مردود می‌ساختند. بر اساس چنین ردیه‌هایی بر متن سُنّیِ [[قرآن]] به طور طبیعی انتظار می‌رود که شیعه این قرائت‌های جایگزین و افزوده‌هایش را در متن قرآن درج کرده باشد، یا دست‌کم آنها را در احکام دینی به کار ببندد و/یا آنها را در عبادات بگنجاند. بااین‌حال، در واقع امر، تا آنجا که من می‌دانم، تقریبا هیچ عملی از طرف شیعه امامیه برای رسمی کردن دگرخوانش‌هایشان صورت نگرفته است.^۱ یک استثناء بر این قاعده، تلاشی متأخر است که در یک نسخه خطی از قرآنِ کشف‌شده در اوایل قرن بیستم در شهر بانکیپور هند بازتاب یافته است که در آن علاوه بر تحریرهای جایگزین شیعی برای برخی آیات قرآن، دو سوره جعلی نیز دیده می‌شود: سورة الولایة (سوره وفاداری [به خاندان علی])، و سورة نورین (سوره دو نور [یعنی محمد و علی]).^۲

این رفتار از طرف شیعه آشکارکننده یک تناقض است. از یک سو شیعیان مطمئن‌اند که تحریر درست متن قرآنی همان است که برایشان معلوم است؛ اما از سوی دیگر نه‌تنها آنان متن رسمی را رد نمی‌کنند، بلکه عملا بر آن صحه می‌گذارند.^۳

این تضاد ویژگی عمومی شیعه است، از آن جهت که از یک سو، در سطح نظری  آموزه‌ای، به گونه‌ای سرسختانه قائل به برتری [[خویش]] است، و از سوی دیگر، در سطح عملی، ترس مداوم از آزار دشمنان سُنّی موجب شده بود که رهیافتی عملگرایانه را برگزیند که قبول مصحف عثمانی هم بخشی از همان رهیافت بود. این تنش و تناقض در سنت شیعی در بسیاری از احادیث تفسیری هم بازتاب یافته که در آنها دگرخوانش‌های شیعی