تسترى [/ شوشترى] ، محمّد تقى (۱۳۲۰ ـ ۱۴۱۵ ق) .

۵۸۲ . قاموس الرجال . تحقيق : مؤسسة النشر الإسلامى ، قم : مؤسسة النشر الإسلامى ، ۱۴۱۰ ق ، ۹ ج ، دوم / تهران : مركز نشر الكتاب ، ۱۳۹۱ ق ، ۱۱ ج و ۳ ج ملحقات .
كتاب مشتمل بر مطالب زير است :
مقدمه مؤلّف ، در بردارنده ۲۸ فصل ، در فوايد رجالى است كه عبارت اند از :
بررسى بعضى از اصطلاحات علم رجال ؛
تمييز مشتركات ؛
ذكر مباحثى در مورد اسامى ، نسب ها و كنيه ها ؛
معرّفى و بررسى كتاب هاى معتبر و غير معتبر رجالى ؛
ديدگاه قدما در معناى «غلو» ؛
اسباب حسن ؛
شمول توثيق براى غير امامى .
متن كتاب ، يك موسوعه رجالى است كه ابتدا هدف از تأليف آن ، نقد كتاب تنقيح المقال عبد اللّه مامقانى (م ۱۳۵۱ ق) بوده است و مؤلّف ، پس از بيان قول مامقانى در تنقيح المقال ، تعليقات مفصّل خود را كه شامل مباحثى استدلالى است ، بعد از تعبير «أقول» بيان كرده است و سپس خود به عنوان يك كتاب رجالى مستقل ، عرضه شده است .
در بسيارى از موارد كه صاحب تنقيح المقال در مورد شخصى كه عنوان شده ، شرح حالى را ذكر نكرده است ، مؤلّف ، شرح حال آن شخص را همراه با ذكر اقوال علماى علم رجال و طبقه و ديگر احوال وى بيان كرده است و در بعضى موارد ، مؤلّف ، عناوين جديدى را بر عناوين كتاب تنقيح المقال ، اضافه كرده است .
و در شرح حال هايى كه صاحب تنقيح المقال براى راوى بيان داشته است ، مؤلّف قاموس الرجال ، موارد اشتباه را كه در زمينه مباحث لغوى و استنباط و اسناد است ، متذكّر شده است .
خاتمه كتاب ، در چاپ اوّل ، شامل ۳۳ فايده رجالى به صورت مختصر است .
مقدّمه ناشر ، شامل معرّفى اين كتاب و زندگى نامه مؤلّف آن است .
ناشر ، ضمن تصحيح غلط هاى موجود در چاپ اوّل ، نشانى بسيارى از مصادرى را كه مؤلّف به آنها مراجعه داشته ، مشخّص نموده است .
اين كتاب ، در چاپ اوّل ، يازده جلد بوده است و مصنّف ، سه جلد ديگر به عنوان ملحقات كتاب قاموس الرجال ، به آن اضافه كرده است ؛ ليكن در چاپ دوم ، اين سه جلد در بقيه جلدها درج شده است و تاكنون ، نُه جلد آن به چاپ رسيده است .
در آخر جلد يازدهم از چاپ اوّل ، سه رساله از مؤلّف كتاب با عناوين : «فى المُكنين بأبى بصير» ، «رسالة فى سهوالنبى صلى الله عليه و آله» و «رسالة فى تواريخ النبى والآل ـ صلوات اللّه عليهم ـ » به چاپ رسيده است .
محقّق تهرانى در مصفّى المقال (ص ۹۷) ، اين كتاب را با عنوان التعليقات على رجال الممقانى و در الذريعة (ج ۴ ، ص ۴۶۶ ، ضمن ش ۲۰۷۰) با عنوان تعليقات تنقيح المقال و نيز با عنوان رجال الشيخ محمّد تقى التسترى (ج ۱۰ ، ص ۱۰۱ ، ش ۲۱۱) هم
فهرست نموده است .
۵۸۳ . فى المكنين بأبى بصير .
قاموس الرجال ، تهران : مركز نشر الكتاب ، ۱۳۹۱ ق ، ۱۱ ج و ۳ ج ملحقّات (ج ۱۱ ، ص ۵۹ ـ ۱۷۶) .
يكى از مشكلات موجود در اسناد روايات كه در بيان علماى متقدّم و متأخّر علم رجال ، مطرح بوده است ، اشتراك يك اسم يا لقب و كنيه بين دو يا چند راوى است .
از مشهورترين اين موارد ، كنيه «ابوبصير» است و به دليل اهميّتى كه اين تعبير در اسناد روايات دارد و يحيى اسدى از اصحاب اجماع به شمار مى آيد ، مقتدّمان و متأخّران ، رساله هاى متعدّدى را تأليف نموده اند .
مؤلّف ، ضمن بيان شكل هاى مختلف اين بحث در ميان متقدّمان و متأخّران ، اقوال مختلف علماى علم رجال را بيان داشته و به نقد و بررسى اين ديدگاه ، اقدام مى نمايد و با استناد به احاديث ، شرح حال ها ، راوى و مروى عنه و ... كه درباره صاحبان اين كنيه (مانند يوسف بن حرث ، عبد اللّه بن محمّد اسدى ، ليث بن بخترى مرادى و ...) آمده ، در صدد آن است كه نتيجه اى را كه خود از بررسى ادلّه به آن رسيده ، به اثبات برساند .
ايشان به اين نتيجه رسيده كه ابو بصيرِ مطلق در اسناد روايات ، همان يحيى ابوبصير اسدى است .
محقّق تهرانى در الذريعة (ج ۴ ، ص ۱۴۸ ، ذيل ش ۷۲۲) ، اين كتاب را با عنوان ترجمة أبى بصير و نيز با عنوان الرسالة المبصرة (ج ۱۱ ، ص ۲۲۳ ، ش ۱۳۶۰) هم فهرست نموده است .