مامقانى ، عبد اللّه (۱۲۸۷ ـ ۱۳۵۱ ق) .

۴۸۹ . تنقيح المقال فى أحوال الرجال ، تهران : انتشارات جهان ، ۳ ج ، سنگى .
اين كتاب ، مشتمل بر مقدّمه ، متن و خاتمه است .
مقدّمه ، شامل فوايد رجالى در چهار مقام است كه عبارت اند از : تعريف علم رجال ، موضوع آن ، و نياز به علم رجال . مقام چهارم كتاب ، در بردارنده سى فايده رجالى است كه عبارت اند از :
۱ ـ كيفيت رجوع به كتب رجالى ؛
۲ ـ تاريخ حيات معصومان عليهم السلام ؛
۳ ـ بيان رموز موجود در كتب رجالى ؛
۴ ـ عدم لزوم بيان توثيق در حقّ مشايخ ثلاثه و مشايخ اجازه ؛
۵ ـ بررسى اصطلاحات «يعرف حديثه» و «ينكر حديثه» ؛
۶ ـ عدم اعتبار تضعيف رجال در كتب فقهى ؛
۷ ـ روايات فتحيه و واقفيه ؛
۸ ـ تنافى موجود در كتاب رجال الطوسى در ذكر بعضى اسامى اصحاب يكى از ائمه عليهم السلام و باب «من لم يروا عنهم» ؛
۹ ـ تنافى موجود در كتاب رجال الطوسى در ذكر بعضى اسامى اصحاب يكى از ائمه عليهم السلام با امام ديگر ؛
۱۰ ـ ضبط اسامى و القاب ، جهت رفع اشتباه ؛
۱۱ ـ اسامى بعضى اصحاب كه جرح و تعديل در مورد آنها وارد شده است ؛
۱۲ ـ بررسى مفهوم بعضى از تعابير موجود در كتب رجالى ؛
۱۳ ـ عدم جواز اعتماد بر تصحيح غير ؛
۱۴ ـ تاريخ تقسيم چهارگانه حديث ؛
۱۵ ـ تمييز مشتركات ؛
۱۶ ـ توحيد مختلفات ؛
۱۷ ـ بررسى احوال رجال حديث از كتب تاريخ و سير عامّه ؛
۱۸ ـ توصيف شخص خُبره در احوال رجال حديث ، شهادت به وثاقت اين خُبره بر راوى است ؛
۱۹ ـ مراد از تعبير «ثقه» و دلالت سكوت نجاشى و شيخ طوسى از ذكر مذهب امامى؛
۲۰ ـ حجّيت خبر موثّق و عدم اجتماع فساد عقيده با عدالت ؛
۲۱ ـ جرح و تعديل ؛
۲۲ ـ توثيقات شيخ مفيد ؛
۲۳ ـ سقط و ارسال ؛
۲۴ ـ امارات وثاقت ؛
۲۵ ـ غُلات و واقفه ؛
۲۶ ـ عدالت و حسن ؛
۲۷ ـ خروج با شمشير اولاد ائمه عليهم السلام على الاطلاق ، دالّ بر فسق نيست ؛
۲۸ ـ توصيف معصومان عليهم السلام دالّ بر عدالت نيست ؛
۲۹ ـ بررسى اخبارى كه دلالت بر عدالت راوى مى نمايند ؛
۳۰ ـ ذكر بعضى فوايد رجالى مختصر و متفرّق .
متن كتاب ، شامل چهار فصل است كه عبارت اند از :
فصل اوّل : اسامى رجال ، فصل دوم : كنيه ها ، فصل سوم : لقب ها ، فصل چهارم : اسامى زنان راوى .
در تمام فصل هاى كتاب ، شرح حال راويان از كتاب هاى مختلف رجالى با ذكر نام مصدر مورد مراجعه ، مشخّص شده است .
شايان ذكر است كه مؤلّف از راويان مهمل و مجهول با عنوان مجهول ياد كرده است.
خاتمه كتاب ، شامل ده فايده رجالى زير است :
۱ ـ بررسى روش كلينى در الكافى ، و «عدّة» در الكافى ؛
۲ ـ بررسى روش شيخ طوسى و طريق ايشان ، مشايخ و شاگردان ايشان ، و مراد از «عدّة» در كتاب هاى ايشان ؛
۳ و ۴ ـ بررسى روش شيخ صدوق و بيان طريق و مشايخ ايشان ؛
۵ ـ رجال شيخ مفيد ؛
۶ ـ مشايخ نجاشى ؛
۷ ـ مراد از «محمّد بن اسماعيل عن فضل بن شاذان» ؛
۸ ـ مراد از «على بن محمّد» در اسناد الكافى ؛
۹ ـ فوايد متفرّقه موجود در كلمات بزرگان ؛
۱۰ ـ فهرست اسامى ، لقب ها و كنيه ها در كتاب .
در جلد سوم ، پس از اتمام «خاتمه» كتاب ، مؤلّف در ۱۳۷ صفحه اين مطالب را آورده است : از صفحه يك تا بيست تمام طُرُق شيخ طوسى را بر اساس ترتيب حروف الفبا تنظيم و ارائه نموده است . از صفحه ۲۰ تا ۱۲۳ ، فهرست موضوعات و متن كتاب مقباس الهداية فى علم الدراية ى همين مؤلّف آورده شده است و در پايان (ص ۱۲۳ ـ ۱۳۷) در دو باب ، خانواده هاى راويان شيعه را كه با عنوان «آل» يا «ابن» در رجال بحر العلوم آمده ، در ذيل عنوان المصدرين بالآل من رجال بحر العلوم قدس سره ، ارائه نموده است .
محمّد تقى شوشترى (م ۱۴۱۵ ق) در نقد اين كتاب ، قاموس الرجال را تأليف نموده است .
مؤلّف در ابتداى كتاب تنقيح المقال خود ، فهرستى از اسامى راويانى كه شرح حال آنها را در كتاب آورده ، تهيه نموده است و براى آن ، عنوان نتائج التنقيح را برگزيده است . اين فهرست ، در بردارنده شماره صفحه و شماره رديف هر يك از راويان در متن كتاب است .
محقّق تهرانى در الذريعة (ج ۲۴ ، ص ۴۸ ، ش ۲۳۶) ، اين فهرست را با عنوان نتيجة التنقيح و به طور مستقل ، فهرست نموده است .
وى در الذريعة (ج ۱۰ ، ص ۱۲۷) ، اين كتاب را با عنوان رجال الشيخ عبد اللّه معرفى كرده و نيز مقام چهارم اين كتاب را به طور مستقل و با عنوان الفوائد الرجالية (ج ۱۶ ، ص ۳۳۸ ، ش ۱۵۶۹) ، فهرست نموده است .
در المسلسلات فى الاجازات (ج ۲ ، ص ۳۵۷) اين كتاب با عنوان تنقيح المقال فى علم الرجال فهرست شده است .

خوانسارى ، سيّد ابو تراب (۱۲۷۱ ـ ۱۳۴۶ ق) .

۴۸۴ . ترجمة أبى بصير و إسحاق بن عمار .
الذريعة ، ج ۴ ، ص ۱۴۸ (ش ۷۲۵) .
۴۸۵ . حاشية على منتهى المقال فى علم الرجال .
الذريعة ، ج ۶ ، ص ۲۲۲ (ش ۱۲۴۴) .
اين حاشيه ، بر كتاب منتهى المقال ابو على محمّد بن اسماعيل مازندرانى (م ۱۲۱۶ ق) نوشته شده است .
محقّق تهرانى در مصفّى المقال (ص ۲۴) ، اين حاشيه را با عنوان الحواشى على رجال أبى على هم فهرست نموده است .
۴۸۶ . الفوائد الرجالية .
الذريعة ، ج ۱۶ ، ص ۳۳۶ (ش ۱۵۶۰) .
اين كتاب ، مشتمل بر حدود پانصد فايده رجالى است .
محقّق تهرانى ، در الذريعة (ج ۱۰ ، ص ۹۱ ، ذيل ش ۱۷۱) ، اين كتاب را با عنوان رجال السيد أبى تراب الخوانسارى هم فهرست نموده است .

سبزوارى ، آقا عبد الحكيم (زنده در ۱۳۴۳ ق) .

۴۸۷ . تقريرات سيّد أبى تراب الخوانسارى فى الرجال .
مصفّى المقال فى مصنّفى علم الرجال ، ص ۲۲۳ .

تبريزى شيرازى ، ميرزا لطفعلى بن محمّد كاظم (۱۲۶۸ ـ ۱۳۵۰ ق) .

۴۸۸ . مستدرك خلاصة الرجال .
الذريعة ، ج ۲۱ ، ص ۴ (ش ۳۶۷۶) .
اين مستدرك ، در تكميل كتاب خلاصة الأقوال علاّمه حلّى آورده شده است . مؤلّف در آخر نسخه اى از اين كتاب ، اسامى تعدادى از رجال غير مذكور در اين كتاب را فهرست نموده است .
محقّق تهرانى در الذريعة (ج ۱۰ ، ص ۱۲۱) ، اين كتاب را با عنوان رجال صدر الأفاضل و نيز با عنوان رجال الميرزا لطفعلى (ج ۱۰ ، ص ۱۴۲) فهرست نموده است .