طه نجف ، محمّد (۱۲۴۱ ـ ۱۳۲۳ق) .
۴۴۹ . إتقان المقال فى أحوال الرجال . نجف : المطبعة العلوية ، ۱۳۴۰ق ، ۳۹۸ص .
اين كتاب در سه بخش تنظيم شده است كه عبارت اند از : شرح حال راويان ثقه ، حَسَن و ضعيف . در هر بخش ، اسامى بر اساس ترتيب حروف الفبا تنظيم شده اند .
در قسم اوّل ، در توثيق راويان از شرح حال آنها و سخن ائمه معصوم عليهم السلاماستفاده شده است .
در قسم دوم (حسان) ، مدح اين راويان يا از اخبار و يا از قراين تهيه شده است .
در قسم سوم (ضعفا) نيز ضعف راويان يا از رواياتى كه بر جرح و فساد مذهب آنها دلالت دارد و يا بر اساس مهمل بودن آنها آورده شده است .
مقدمه مختصر كتاب ، در بردارنده ضرورت علم رجال ، و بيان رموز به كار رفته در ارتباط با كتاب هاى رجالى است كه از آنها شرح حال راويان اخذ شده است .
مؤلّف در هر بخش در شرح حال هر راوى ، ضمن بيان اين كه در مورد اين شخصيت در هر يك از مصادر رجالى اوّليه چه مطالبى وجود دارد ، به هر نوع مطلبى كه مشخّص كننده احوال راوى باشد ، اشاره مى نمايد كه عبارت اند از : بيان نام كتاب راوى و ذكر طريق مؤلّف به آن كتاب ، و نام ، كنيه و لقب راوى به همراه تصحيف هايى كه احتمالاً در اين موارد ملاحظه شده است . همچنين مشخّص شده است كه وى از اصحاب كدام يك از ائمه معصوم عليهم السلامبوده و سخنان معصومان عليهم السلامدر مورد اين شخصيت ، بيان شده است .
راوى و مروى عنه هر راوى به طور محدود مشخّص شده و ادلّه اى كه بر توثيق يا حُسن و يا ضعف راوى دلالت كند ، بيان شده است .
شايان ذكر است كه در وهله اوّل ، نام اين كتاب أحياء الأموات من أسماء الرواة بوده است و سپس مؤلّف از اين نام عدول كرده و آن را اتقان المقال فى أحوال الرجال ناميده است .
محقّق تهرانى در الذريعة (ج ۱۰ ، ص ۱۲۲) اين كتاب را با عنوان رجال الشيخ محمّد طاها نجف فهرست نموده است .
