برخى آثار شيخ آقا بزرگ

آقا بزرگ ، پس از مراجعت به نجف اشرف، به چاپ كتاب بزرگ خود، الذريعة إلى تصانيف الشيعة اقدام نمود و مجلّد اوّل آن ، به سال ۱۳۵۵ق، و سپس مجلّدات بعدى در نجف و تهران و بيروت ، چاپ شد. اين اثر، در ۲۸ جلد به چاپ رسيده و تاكنون ، ذيل ها و مستدرك ها و فهرست ها و معجم هاى متعدّدى نيز از سوى محقّقان اماميه ، براى آن ، منتشر شده است .
اين مجموعه ، فهرست نسبتا كاملى است از تأليفات علماى شيعه اماميّه و معرّفى آنها، در طول چهارده قرن تاريخ اسلام.
آثار ديگر وى از اين قرارند:
ـ طبقات أعلام الشيعة ، كه ذكر احوال و آثار علماى شيعه از قرن چهارم تا چهاردهم است. اين اثر ، در هجده جلد ، به چاپ رسيده است؛
ـ مصفّى المقال ، كه درباره مصنّفان درايه و علم رجال است ؛
ـ هدية الرازى إلى المجدّد الشيرزاى، كه شرح حالى است از ميرزا محمّد حسن شيرازى ؛ ^۱
ـ إجازات الرواية و الوراثة ؛
ـ ضياء المفازات فى مشايخ الإجازات ؛
ـ أسناد المصفّى.

اجازات آية اللّه سيّد حسن صدر

برخى از اجازات سيّد حسن صدر ، از اين قرار است :
۱ . «الطبقات فى الرواة ومشايخ الإجازات» . اجازه اى است كه براى سيّد صدر الدين صدر و محمّد باقر اُلفت اصفهانى در سال ۱۳۲۵ق ، نوشته است.
۲ . «اللّمعة الحيدرية» . اجازه اى است كه براى حيدرقلى خان سردار كابلى نوشته شده است. ^۱
۳. اجازه مفصّلى براى شيخ آقا بزرگ تهرانى ، كه در سال ۱۳۳۰ق، نوشته است.
۴ . اجازه به آية اللّه سيّد شهاب الدين مرعشى نجفى. ^۲
۵ . اجازه مفصّلى به محمّد امين امامى خويى ، در سال ۱۳۳۹ق. ^۳

۳. شيخ آقا بزرگ تهرانى

محمّد محسن منزوى ، معروف به شيخ آقا بزرگ تهرانى، در يازدهم ربيع اول ۱۲۹۳ ، در تهران به دنيا آمد . پدرش از تجّار متديّن تهران و مادرش بانويى صالح و از سادات بود . او در هفت سالگى به مكتب رفت و در ده سالگى با پوشيدن لباس روحانيت به آموختن ادبيات عرب پرداخت. وى در سال ۱۳۱۵ ق ، عازم عتبات عراق شد و سپس ، در نجف اشرف ، نزد اساتيدى چون : ميرزا حسين نورى، سيّد مرتضى كشميرى، آخوند خراسانى ، سيّد محمّد كاظم يزدى و تنى چند از علماى نجف ، تلمّذ كرد. پس از درگذشت آخوند خراسانى ، به سامرّا رفت و در محضر درس ميرزا محمّد تقى شيرازى حضور يافت . او جمعا حدود ۲۴سال در سامرّا زيست و بسيارى از تأليفات خود را در اين دوران ، سامان بخشيد . آن گاه در سال ۱۳۵۴ ق ، دوباره عازم نجف شد و تا پايان عمر (۱۳۸۹ق) در آن جا اقامت داشت . ^۴