امامی برای تقویت برخی معتقَدات امامیه همچون عصمة یا برائة، که از آموزه امامت سرچشمه می‌‌گیرند، طراحی شده‌‌اند. تفسیر آیه ۱۲۳ سوره ۳ (آل‌‌عمران) مثالی برای مورد نخست [[عصمت]] است: ”به درستی که خداوند شما را در جنگ بدر یاری رساند، آن گاه که کاملاً اندک / ضعیف [به جای «پست»] بودید" (وَلَقَدْ نَصَرَکُمْ اللهُ بِبَدْرِ وَأنْتُمْ قَلیلٌ / ضَعیفٌ [به جای أذِلَّةٌ]). طبق نظر مفسران امامیه ممکن نیست که خداوند محمد[[ص]] و سپاهِ مجاهدانش را در جنگ بدر با لقب تحقیرآمیزِ «پست» ( أذِلّة) توصیف کرده باشد. به این ترتیب متنِ رایج تحریفی است از متن اصلی که باید چیزهای دیگری را به کار برده باشد، القابی با بار منفی کمتر همچون «اندک» یا «ضعیف»، که در تضاد با آموزه امامیِ عصمة نباشند.^۱ ۲

آموزه بَرائة هم به طریقی مشابه تقویت می‌‌شود. این آموزه جدایی از دشمنان شیعه را، که در رأس آنان صحابه پیامبر[[ص]] قرار دارند، ترویج می‌‌کند. نمونه‌‌ای از این رویکرد تفسیر آیه ۴۰ سوره ۹ (توبه) است که در فصل پیش از آن بهره گرفتیم: ”حتی اگر شما به وی کمک نکنید، خداوند به او یاری رسانده است آن گاه که کافران او [محمد][[ص]] را، دومین از دو، بیرون راندند. هنگامی که آن دو تن در غار بودند، او [محمد][[ص]] به همنشین خود گفت: «غمگین مباش؛ مسلّماً خدا با ماست». سپس خداوند حضور الهی^۳ خود را بر او عرضه کرد."^۴ ( إلّا تَنْصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللهُ إذْ أخْرَجَهُ الَّذینَ کَفَروُا ثانِيَ اثْنَیْنِ إذْهُما فِی الْغارِ اِذْ یَقُولُ لِصاحِبِهِ لا تَحْزَنْ إنَّ اللهَ مَعَنا فَأنْزَلَ اللهُ سَکِینَتَهُ عَلَیْهِ). بر حسب ظاهر، مفسران سنّی و شیعه در تفسیر این آیه توافق دارند. هر دو گروه بر این باورند که این آیه در رابطه با ابوبکر است که در غار به همراه پیامبر[[ص]]، زمانی که از دست مردم مکه می‌‌گریختند، مخفی شده بود. با این وجود، در حالی که تفاسیر اهل سنت این آیه را در مقام تقدیر از ابوبکر تفسیر می‌‌کنند (یعنی به دلیل بودن در کنار پیامبر[[ص]] در چنین لحظه سختی از زندگی ایشان)، سنت تفسیری امامیه اصرار دارد که این آیه با بیان کردن ضعف ابوبکر، به‌‌ویژه ترس او در مقایسه با شجاعت

بی‌‌مورد مطالبی که دانشمندان پیشین آنها را روشن کرده‌‌اند^۱، همه گرایش‌‌های تفسیری مزبور مورد بحث قرار نخواهد گرفت؛ به‌‌ویژه به این دلیل که کاربرد آنها در آثار تفسیری امامیه نشان‌‌دهنده هیچ گرایش امامی خاصی نیست. به جای آن، بحث بر روش‌‌های تفسیری‌‌ای متمرکز خواهد شد که هویت منحصربه‌‌فرد سنت تفسیری امامیه در دوران پیشابویه را آشکار می‌‌کند. این هویت منحصربه‌‌فرد در دو روش اصلی خودنمایی می‌‌کند: الف) تفسیرگری‌‌های مبتنی بر تغییرات متنیِ رخ‌‌داده در متن [[قرآن]]: قرائات و اضافه کردن کلمات، ب) تفسیرگری‌‌های تمثیلی و نمادیابانه.

الف) تفسیرگری‌‌های مبتنی بر دست‌‌بُردهای متنی در قرآن

۱. دگرخوانش‌‌ها ( قرائات)

تفسیرگری‌‌های مبتنی بر دست‌‌بُردهای متنی، بر این فرض‌‌ امامی (بحث‌‌شده در بخش‌‌های پیشین کتاب)^۲ پایه‌‌گذاری شده‌‌اند که متن قرآن معیوب و ناقص است و این وظیفه مفسر است که از متن «درست» پرده بردارد و مراد «اصلی» آن را آشکار سازد. از این قبیل موارد می‌‌توان به عنوان نمونه از دگرخوانشِ متنیِ ائمة (امامان) به جای أُمّة (جامعه) یا قرائت‌‌های دیگری یاد کرد که در آنها تغییرات اندکی در خود کلمه امام داده ‌‌شده است. این دگرخوانش‌‌ها چنین القا می‌‌کنند که نهاد امامت و دیگر اصول مرتبط با آن ریشه در قرآن دارند. برای نمونه آیه ۱۱۰ سوره ۳ (آل‌‌عمران) را اغلب مفسران متقدم امامی چنین خوانده‌‌اند: ”شما بهترین پیشوایانی (ائمة به جای أمّة) هستید که تا کنون بر مردم عرضه شده‌‌اند" ( کُنْتُمْ خَیْرَ أَئِمَّةٍ [و نه أُمَّةٍ] أُخْرِجَتْ لِلنّاسِ)^۳؛ یا آیه ۱۴۳ سوره ۲ (بقره): ”این‌‌گونه ما شما را پیشوایان (ائمة به جای أمة) میانه قرار دادیم" (وَکَذلِکَ جَعَلْناکُمْ أَئِمَّةً وَسَطاً)^۴، و غیره^۵. در موارد دیگر، تحریرهای