می‌شود. منافقون سپاهش تصمیم می‌گیرند از اعمال او جاسوسی کنند. تفاوت موجود در توضیحِ ارائه‌‌شده برای این توجه به اعمال علی[[ع]] در مقایسه با توجه به اعمال محمد[[ع]] دارای نکاتی قابل توجه است. در مثال قبلی فرض منافق، عبدالله بن ابی، این است که قدرت‌‌های جادویی علی[[ع]] کمتر از قدرت‌‌های جادویی محمد[[ص]] است و بنابراین او نمی‌تواند به نقشه پی ببرد. در اینجا فرض برعکس است. علی[[ع]] چنان نمایش داده می‌‌‌‌شود که دشمنانش او را شایسته چنین امتحانی می‌‌دانند، چراکه او خود مدعی است که ویژگی‌‌های نبوی را داراست ( یَدَّعي مرتبة النبي).^۱ در این داستان علی[[ع]] معجزه مشابهی را انجام می‌دهد. او به وسیله دو درخت که از جایشان حرکت می‌کنند از چشم ناظران پنهان می‌شود. منافقون اظهار می‌کنند که علی[[ع]] خود را به پسرعمویش محمد[[ص]]، رسول خدا، تشبیه می‌کند، اما در واقع ”نه آن پیامبر است و نه این امام؛ بلکه هر دوی اینها جادوگرند (ما ذلک رسول الله ولا هذا امام وإنّما هما ساحران)."^۲ در این جریان، معجزه‌ای که برای علی[[ع]] روی می‌دهد بزرگ‌‌تر از معجزه‌‌ای است که برای محمد[[ص]] اتفاق افتاد؛ چراکه وقتی دشمنان علی سعی در تعقیب او دارند هرگاه به سوی او نگاه می‌‌کنند مبتلا به کوری می‌شوند، و هر وقت قصد تعقیب او را تا محل تخلّی‌‌اش دارند فلج می‌شوند.

نکته قابل توجه در این داستان‌ها فرض زیربنایی آنهاست. تلاش‌های گروهی خاص برای جاسوسی درباره رفتارهای زمینی محمد[[ص]] و علی[[ع]] گویای آن است که بوده‌‌اند کسانی که می‌‌پنداشته‌‌اند که آنها در چنین مسائلی از بقیه مردم متفاوت‌‌اند، یا باید متفاوت باشند.^۳ این دو داستان که در اینجا ذکر شد، و بسیاری دیگر، یک هدف مشترک دارند و آن این است

از مقایسه کردار پیامبر[[ص]] با کردار علی[[ع]] عناصر مهم بسیاری را می‌توان گرد آورد. بر خلاف محمد[[ص]]، علی[[ع]] طوری نشان داده نمی‌شود که فرشته‌‌ای به او یاری می‌‌رساند یا از کمک‌‌های الهی استفاده می‌کند و به همین خاطر اعمال او بزرگ‌‌تر از اعمال پیامبر[[ص]] به نظر می‌رسد. قدرت افسانه‌ای علی[[ع]] ـ که از روایات سیره‌ای شیعه و سنی هم می‌‌توان آن را دریافت ــ در اینجا نیز مشهود است. نشان ویژه شیعه در کلمات پایانی پیامبر[[ص]] نیز به چشم می‌خورد، که طبق آن توفیق خضر به خاطر دعای او برای خانواده پیامبر[[ص]] بوده است. وجود پیشاتاریخی شیعه و وظیفه‌‌ای که بر عهده شخصیت‌‌های کهن توراتی و غیرتوراتی برای تأیید برتری شیعه بر تمام بشریت بوده است عنصری ضروری در این حدیث و بسیاری دیگر از احادیث موجود در سراسر این تفسیر است، چنان‌‌که در ادامه به‌‌تفصیل خواهد آمد.

ب. گزارش دو درخت (حدیث الشجرتین)

در حکایتی که مصحح تفسیر عسکری آن را «گزارش دو درخت» (حدیث الشجرتین) عنوان داده^۱ آمده است: هنگامی که محمد[[ص]] همراه لشکریانش در راه مکه به مدینه بود، بعضی منافقون و کفار ( کافرون)، که در معیت او بودند، درباره ویژگی‌‌های بشری پیامبر[[ص]] مشغول صحبت شدند و در آن تردید افکندند. برای آنها سؤال بود که آیا پیامبر مانند آنها می‌خورد، می‌نوشد و تخلّی می‌کند؟ آیا او ذاتاً با آنها متفاوت نیست؟ یکی از آنان پیشنهاد می‌دهد در زمانی که پیامبر[[ص]] برای تخلّی می‌رود او را بپایند تا ببینند آیا او نیز مانند بقیه مردم هست یا خیر. خدا پیامبر[[ص]] را از این نقشه آگاه می‌سازد و او نیز به منشی شخصی خود زید بن ثابت اطلاع می‌دهد تا به دو درخت که از هم فاصله داشتند دستور دهد نزدیک هم بیایند تا پیامبر[[ص]] را در زمان تخلّی پنهان کنند. هرگاه منافقون برای جاسوسی از پیامبر تلاش می‌کردند آن دو درخت نزدیک هم‌‌ می‌آمدند و او را پنهان می‌‌کردند. وقتی محمد[[ص]] کارش تمام شد به زید گفت که به درختان دستور دهد تا سر جایشان بازگردند و آنها اطاعت کردند.

بعد از این داستان، داستانی مشابه درباره علی[[ع]] در زمان بازگشتش از جنگ صِفّین نقل