مى رسد كه پيش از جستجو در فهرست نامه ها و مصادر، جهت بازشناسى اين آثار چهارصدگانه بايد پژوهشى را در زمينه «اصل»، «كتاب» و «تصنيف» به انجام رسانيد و در پرتو آن ، به جستجو و بازشناسى و بازسازى آثار پرداخت.
تفاوت «اصل» و «كتاب»
در كتاب هاى «دراية الحديث» و برخى از آثار فقهى، بحث هايى درباره تفاوت اصل و كتاب، مندرج است. نويسندگان اين آثار ، بر اساس فرض تفاوت دو عنوان، خواسته اند كه ويژگى هاى اصول را روشن سازند. در باب تفاوت اصل و كتاب، اين نظريه ها به چشم مى خورند:
۱ . علّامه سيّد مهدى بحرالعلوم ، در اين زمينه مى نويسد:
الأصل فى اصطلاح المحدّثين من أصحابنا بمعنى الكتاب المعتمد الّذى لم ينزع من كتاب آخر. ۱
۲ . ملّا عناية اللّه قهپايى مى گويد:
فالأصل مجمع عبارات الحجّة عليه السلام والكتاب يشتمل عليه و على الاستدلالات والاستنباطات، شرعا و عقلاً. ۲
۳ . علّامه وحيد بهبهانى ، آورده است:
إنّ الأصل هو الكتاب الّذى جمع فيه مصنّفه الأحاديث الّتى رواها عن المعصوم عليه السلام أو عن الراوى، والكتاب والمصنَّف لو كان فيهما حديث معتمد معتبر لكان مأخوذا عن الأصل غالبا. ۳
۴ . علّامه تهرانى مى نويسد:
