۲۸.امام على عليه السلام :بچه ها هفت سال پرورش يابند ؛ هفت سال تربيت شوند ؛ هفت سال به كار گماشته گردند ؛ نهايت افزايش قدشان در بيست و سه سالگى است ، و پايان دوره رشد خردشان سى و پنج سالگى است ؛ پس از آن هرچه [رشد عقلشان ]باشد ، بر اثر تجربه است .
۲۹.امام باقر عليه السلام :انسان چون بزرگ شود ، نيمه بد خصلتهايش از ميان برود و نيمه خوب آنها باقى ماند ؛ خردش پابرجا شود ؛ رأى و نظرش استوار گردد و نادانى اش اندك شود .
۳۰.امام صادق عليه السلام :خرد آدمى از چهل سالگى تا پنجاه ، شصت سالگى افزايش يابد و پس از آن، رو به كاستى نهد .
ر . ك : ص ۱۰۱ «آنچه خرد را نيرومند مى سازد» .
پژوهشى در باره زمان افزايش و كاهش رشد عقل
يكى از مسائل مهم در تعليم و تربيت، رعايت هنگام آن است. بى ترديد، تعليم و تربيت نابهنگام، موفّق نيست. از اين رو، تحقيق در باره اينكه تا چه سنّى قواى عقلى در انسان رشد مى كند و در چه زمانى رشد عقلى او متوقّف مى گردد، براى تعيين بهترين فرصت تربيت او ضرورى است و احاديث اين باب، به اين مسئله مهم، اختصاص دارد.
در اين احاديث، مقطع سرنوشت ساز عمر انسان، سنّ توقّف رشد عقلى، آغاز فرسودگى عقل و امكان جوان ماندن هميشگى انديشه، مورد توجّه قرار گرفته است.
الف) مقطع سرنوشت ساز
در روايت شماره بيست و پنجم مقطع سرنوشت سازِ عمر انسان تا سن هيجده سالگى تعيين شده است و در اين هنگام، سرنوشت پرورشى او مشخّص مى شود؛ يا قواى عقلى ، او را تسخير مى كنند و يا در چنبر هوس و شهوت قرار مى گيرد . از اين پس، تغيير مسير زندگى انسان، دشوار مى گردد.
ب) سنّ توقّف رشد عقلى
براساس روايات بيست و ششم و بيست و هفتم ، رشد طبيعى عقل انسان در سن ۲۸ سالگى
