57
حديث پژوهي

ج . اسباب و علل پيدايش تعارض .
د . راه علاج .
۷ . تقيّه :
الف . قلمرو احاديث تقيه (عقايد ، فقه و . . .) .
ب . تاريخ پيدايش تقيّه .
ج . معيار شناسايى حديث تقيّه .
۸ . شناخت شرايط صدور :
آگاهى از تاريخ صدور حديث ، و ظرف خاص آن ، در فهم بهتر ، تقيّه بودن ، و ولايى بودن حديث ، نقش بسزا دارد .
۹ . رواياتى كه اِخبار از واقع مى كند .
در لابه لاى احاديث به جمله هايى بر مى خوريم كه به عقيده برخى صاحب نظران ، اِخبار از يك حقيقت خارجى است ، نه بيان يك ارزش دينى و شرعى ، مانند : «قلة العيال أحد اليسارين» .
الف . آيا اين تلقى به طور كلى درست است يا خير؟
ب . چگونه مى توان موارد آن را تميز داد؟
ج . آيا اين اِخبار ، خبر از شرايط زمانى معصوم است يا اخبار از واقعيتى ثابت در زندگى انسان ها؟
۱۰ . دلالت افعال .
سيرؤ عملى و افعال معصومان عليهم السلام بخش وسيعى از سنّت را به خود اختصاص مى دهد ؛ ليكن كمتر پژوهشى در اين زمينه صورت يافته است . ۱
۱۱ . نَسخ :

1.ر .ك : آينؤ پژوهش ، ش۲۷ ، ص۲۳ ، بحث دلالة الأفعال .


حديث پژوهي
56

يك . قواعد عام

در اين قسمت ، اصول و قواعدى مورد تأمل و پژوهش قرار مى گيرد كه در فهم تمامى احاديث يا بيشتر آن كاربرد دارد .
۱ . يافتن معناى واژه ها و ساختارها در زمان صدور حديث .
۲ . توجه به كليه روايات يك موضوع و جستجو از خاص ، عام ، مقيد و . . . .
۳ . تفسير حديث در كنار اصول و قواعد مسلّم دينى .
بدين معنا كه گرچه حديثى از جهت سند ، صحيح (به تعبير مصطلح) باشد ، اما بايد با قواعد مسلّم دين سازگار باشد وگرنه قابل پذيرش نيست ، مگر با تأويل .
۴ . نقل به معنا .
نقل به معنا در احاديث ، امرى رايج و عُقلايى است و پيشوايان دينى نيز آن را تاييد و امضا كرده اند . پذيرفتن اين امر ، لوازمى در استنباط و فهم حديث دارد كه مع الأسف كمتر بدان توجه مى شود .
۵ . مرز جمود و تعدّى در الفاظ حديث .
بخشى از اختلاف نظر فقيهان به اين بر مى گردد كه يك واژه نزد فقيهى مَثَل و نمونه است و مى توان حكمش را تعميم داد و فقيه ديگر بدان خصوصيّت داده و تعدى از آن مورد را روا نمى بيند . مانند : «رجل» در بسيارى از احاديث يا واژه «سيف» در احاديث اجراى قصاص و واژه «شطرنج» در احاديث قمار و . . . .
آيا اين امور را مى توان ضابطه مند كرد و حريمى برايش قايل شد؟
۶ . تعارض احاديث :
الف . تعريف و تحديد تعارض .
ب . زمينه هاى تعارض از قبيل : معارضه با قرآن ، سنّت ، عقل ، علوم تجربى و عُرفيات .

  • نام منبع :
    حديث پژوهي
    سایر پدیدآورندگان :
    مهدی مهریزی
    تعداد جلد :
    3
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1381
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 6212
صفحه از 462
پرینت  ارسال به