بازسازى متون مفقود در حوزه دانش هاى حديث ^۱

در آغاز دفتر نخستِ ميراث حديث شيعه ، ^۲ گزارشى آمارى از تأليفات حديثى و رجالى شيعه در قرون اوّليه (اول تا چهارم هجرى) ارائه شد . در آن جا به سخن شيخ حرّ عاملى كه : «در عصر حضور ائمه ، شش هزار و ششصد كتاب حديثى نوشته شد» و نيز سخن برخى از محقّقان كه : «در آن عصر ، بيش از يكصد كتاب رجالى تأليف گشت» ، اشاره گرديد . از اين ميان ، آنچه به طبع رسيده ، بسيار اندك است و پيداست كه از مابقى آثار ، نسخه اى برجاى نمانده تا تصحيح گردد .
بازسازى و استخراج مواد اين آثار از لابه لاى نوشته هاى قرون بعد ، تنها راه دستيابى به آنهاست .
بى شك ، همان آثار و نوشته ها ، دست مايه صاحبان اصول اربعه حديث ( كتب اربعه) بوده اند . چنان كه نوشته هاى رجالى آن دوره ، منبع و مأخذ صاحبان اصول اربعه رجال ، قرار گرفته اند . در ميان محقّقان عرب ، سال هاست كه بازسازى متون ،

گفتنى است كه اين پالايش به معناى دست بردن در متون كهن نيست ؛ بلكه در كنار حفظ و نگهدارى و تصحيح و عرضه متن ، اقدام به پالايش و نقد مى شود . به تعبير ديگر ، متن هايى نو به عنوان گزيده و تلخيص متون مصحَّح ، تهيه مى شوند .
تحقّق اين فرآيند (پالايش) بر پايه معيارهاى پنجگانه ، در دانش هاى اسلامى : فقه ، اصول ، درايه ، كلام ، اخلاق و . . . خدمتى بزرگ به فرهنگ دينى و علوم اسلامى است .

چهار . ساده سازى

پس از انجام مراحل گذشته ، براى آن كه پيوند نسل امروز با ميراث گذشته حفظ گردد ، به روزْ ساختن زبان متون و نگارش امروزى آنها (بازنگارى) ، امرى لازم و بايسته است . مى توان به عنوان نمونه ، از مجموعه «برگزيده متون ادب فارسى» كه براى جوانان فراهم شده است ، ياد كرد كه جوان امروزى را با متون دشوارى چون : كشف الاَسرار ، مرصاد العباد ، مثنوى ، فيه ما فيه ، تذكرة الأولياء ، و . . . آشنا و مأنوس مى سازد .
همين رويّه را در باب ميراث علوم دينى بايد به كار بست و نسل امروز را با دانشوران پيشين و آثارشان آشنا ساخت .