اكنون نمونه هايى مى آوريم كه به تعامل مرد و زن بر مى گردد ، ولى در عنوان هاى گذشته نمى گنجد :

۰.مرد روزه دار ، خود را در معرض حمام و حجامت و زن زيباروى قرار ندهد . ^۱

۰.اگر از زنانت كارى مشكوك مشاهده كردى ، بر بزرگ و كوچك آنان بازدارنده اى بگمار . ^۲

در چند سخن ، كه گمان مى رود به يك نقل برمى گردند ، به مردان ، چنين هشدار مى دهد :

۰.از زنان اطاعت مكنيد ، آنان را بر اموالْ امين مدانيد ، اداره خانه را به آنان مسپاريد ؛ زيرا خوبى ها را از ياد مى برند و بدى ها را هميشه به خاطر دارند . ^۳

۰.اگر تو را دوست بدارد ، آزار دهد ، و اگر از تو كينه داشته باشد ، خيانت ورزد . چهل سال دوستى را پنهان كند و دشمنى را يك ساعت نگه ندارد . ^۴

ج . حقوق زنان

يكم . نابرابرى ارث و شهادت زن و مرد

۰.امام على عليه السلام بر نابرابرى ارث و گواهى زنان در محكمه هاى قضايى تأكيد ورزيده و آن را سبب نقصان بهره و كم خردى گرفته است :اى مردم ، به راستى كه زنان ، كم ايمان و كم بهره و كم خردند . . . . نقصان بهره ايشان ، نصف بودن سهم آنان از ميراث است نسبت به سهم مردان ، و نشانه ناتمام بودن خرد آنان اين بُوَد كه گواهى دو زن چون گواهى يك مرد به حساب رود . ^۵

سلام مى كرد و خوش نداشت بر زنان جوان سلام كند . وى [على عليه السلام ] گفت : مى ترسم از صدايش خوشم آيد و بيش از پاداش ، وزر و وبال بر من وارد گردد . ^۱

هفتم . حقوق زن و شوهر

۰.امام على عليه السلام فرموده است :مردان بايد مَهر زنان را بپردازند ، و كسى كه در پرداخت آن بر زنان ستم روا دارد ، گويا با زن زنا مى كند . ^۲
مرد ، [ از جانب شريعتْ ] مجبور مى شود هزينه زندگى زن را بدهد ، و اگر چنين نكند حبس مى گردد ؛ و زنْ مجبور مى شود فرزندش را شير دهد ، نان بپزد و در داخل منزل به مرد ، خدمت كند . ^۳

۰.امام على عليه السلام حكايت مى كند كه زنى نزد رسول خدا آمد و گفت :اى رسول خدا ! شوهرى دارم كه با من با درشتى رفتار مى كند . كارى كردم كه بر من مهربان گردد . رسول خدا فرمود : واى بر تو ! دينت را تيره كردى ، فرشتگان نيكى و فرشتگان آسمان و زمين ، تو را نفرين مى كنند . زن ، روزها روزه داشت ، شب ها به نيايش پرداخت و پوشاكى زبرْ بر تن كرد و موهايش را تراشيد . رسول خدا فرمود : تراشيدن سر ، بخشيده نخواهد شد تا شوهر راضى شود . ^۴

هشتم . در اختيار مرد بودن

۰.زن ، چون نعلى است كه مرد هرگاه خواهد از آن استفاده كند ، نه هر گاه زن خواهد . ^۵

برخى از گردآورندگان ، در انتساب اين كلام به امام على عليه السلام ترديد كرده اند . ^۶