۲ . پيش از رويارويى با قاسطين در نبرد صفين نيز چنين فرمود :
زنان را با زدن برمينگيزانيد ، هرچند آبروى شما را بريزند ، يا اميرانتان را دشنام گويند ، كه توان زنانْ اندك و جانشان ناتوان و خردشان دستخوش نقصان است ^۱

دوم . نقص ايمان

۰.در خطبه هشتادم نهج البلاغه آمده است :اى مردم ! ايمان زنان ناتمام است . . . . نشانه ناتمام بودن ايمان ، معذوربودنشان از نماز و روزه هنگام قاعدگى است .

سوم . گزندگى

۰.در دو سخن ، زنان به عقرب ، مانند شده اند : «زن عقربى است ، شيرين گزنده» ؛ ^۲ «زن عقربى است شيرين نيش زننده» . ^۳

چهارم . بى وفايى

۰.حضرت على عليه السلام در سخنى مى فرمايد :«وفادارى ، از زنان محال است». ^۴ همين مضمون در يكى از شعرهاى ديوان منسوب به امام على عليه السلام نيز آمده است : «ياد آنان را فرو گذار كه زنان ، وفا ندارند . باد صبا و پيمان زنان ، همسان اند» . ^۵

پنجم . شر بودن

۰.اين مضمون در نهج البلاغه آمده است :«زن ، همه اش بدى است و بدتر چيزِ او اين كه از

استقصاى كامل بپردازد ، تا در پرتو آن ، پيشينه مسئله به خوبى گزارش شود . در پايان نيز نمونه هايى از قواعدى كه در تحليل جامع مفيد است ، ارائه مى گردد .

سخنان امام على عليه السلام درباره زن

با جست وجو در مصادر گوناگون حديثى و تاريخى ، اقوال و سخنان امام على عليه السلام در اين باره به ۱۰۱ سخن رسيد . البته ممكن است كلماتى ديگر نيز باشد كه اين جست و جو بدان نرسيده باشد . اين سخنان در يك تقسيم بندى كلى در چهار حوزه قرار دارد :

الف . معرفى زن

سخنانى در اين حوزه جاى مى گيرد كه به بيان ويژگى هاى تكوينى و خصلت هاى روحى و جسمى زن مى پردازد :

يكم . نقصان عقل ، ناتوانى جسم و جان

اين مضمون در دو جا گزارش شده است :

۰.۱ . حضرت پس از نبرد جمل ، در بصره بر منبر رفت و چنين سخنرانى كرد :اى مردم ! ايمان زنان ناتمام است ، بهره آنان ناتمام ، خرد ايشان ناتمام . . . . نشانه ناتمام بودن خرد آنان اين است كه گواهىِ دو زن ، چون گواهى يك مرد به حساب مى آيد . ^۱

نويسنده مصادر نهج البلاغة بر اين باور است كه امام على عليه السلام اين سخن را در نامه اش به عمرو بن عاص به هنگام اشغال مصر و كشته شدن محمد بن ابى بكر نيز آورده ، و بعيد نيست همان سخن را پس از فراغت از جمل و در مناسبت هاى ديگر بر زبان آورده باشد . ^۲