عصا مى زند . آيا بايد كُشنده را به ولىّ كشته شده سپرد تا وى را بكُشد . حضرت فرمود : قاتل را در اختيار اولياى مقتول مى گذارند ؛ اما نبايد گذاشت هر گونه خواستند ، او را بكُشند . بايد او را با ضربه شمشير مجازات كنند .

امام خمينى در «تحرير الوسيلة» از فتواى مشهور ، عدول كرده و قصاص با ابزار مدرن (مانند : تفنگ و صندلى برقى) را نيز جايز مى شمرد :
لايجوز الاستيفاء في النفس والطرف بالآلة الكالّة و ما يوجب تعذيباً زائداً على ما ضرب بالسيف ، مثل أن يقطع بالمنشار و نحوه ، ولو فعل أثِمَ و عُزِّر ، لكن لا شيء عليه ولا يقتص إلا بالسيف و نحوه . و لايبعد الجواز بما هو أسهل من السيف ، كالبندقة على المخّ ، بل وبالاتصال بالقوة الكهربائية . ^۱
قصاص نفس و اعضا ، با ابزار كُند و هرآنچه آزار آن بيش از ضربه شمشير باشد ، به سان ارّه و مانند آن ، جايز نيست و اگر كسى چنين كرد ، گناهكار است و بايد تعزير شود ؛ ولى جريمه اى بر او نيست . قصاص ، تنها بايد با شمشير و مانند آن انجام پذيرد . البته بعيد نيست كه بتوان با ابزار كُشنده اى ، آسان تر از شمشير (مانند تفنگ و صندلى برقى) ، قصاص كرد .

هفت . توجه به تحولات زمانى و مكانى در فهم حديث

ترديدى نيست كه در حوزه زندگى ، بخش هايى با دگرگونى و تحول همراه است . بسيارى از ابزارها ، شكل ها و قالب ها در طول زمان ، دگرگون مى شوند و شكل گذشته خود را از دست مى دهند . در اين گونه موارد ، احكام و دستورهاى دينى نيز از كلّيت و انعطافى برخوردارند تا بتوانند نقش هدايتى خود را ايفا كنند . جمود بر شكل و ابزارى خاص ، به ناتوانى دين در اداره زندگى مى انجامد آنان كه سراغ نصوص (متون) دينى مى روند ، بايد از اين نكته غفلت نورزند ؛ وگرنه دچار لغزش و انحراف مى گردند . امام خمينى بر اين امر ، واقف بود و در فهم احاديث ، بر آن اصرار

منها الفساد محضاً نظير البرابط والمزامير والشطرنج . ^۱

۰.امام صادق عليه السلام :. . . خداوند ، ابزارهايى را كه بجز فساد ، بهره اى از آنها برده نمى شود ، حرام كرده است ، مانند بَربط و نى و شطرنج .

۰.عن أبي عبداللّه عليه السلام :النرد والشطرنج والأربعة عشر بمنزلة واحد وكل ما قُومِرَ عليه فهو مَيسر . ^۲

۰.امام صادق عليه السلام فرمود :نرد ، شطرنج و بازى چهارده تا ، مانند هم اند و هرچه با آن بُرد و باخت شود ، مَيسِر (قمار) و حرام است .

مشهور فقها ، از اين روايات ، خصوصيت را استفاده مى كنند و بازى با شطرنج را حرام مى دانند ، گرچه وسيله قمار نباشد ؛ اما امام خمينى از اين جمود ، فراتر رفته و در پاسخ سوالى درباره شطرنج فرموده است :
سوال : اگر شطرنج ، آلت قمار بودن خود را به طور كلى از دست داده باشد و چون امروز تنها به عنوان يك ورزش فكرى از آن استفاده گردد ، بازى با آن ، چه صورتى دارد .
جواب : بر فرض مذكور ، اگر برد و باختى در بين نباشد ، اشكال ندارد . ^۳
۵ . ابزار اجراى قصاص . مشهور فقها ، براساس پاره اى روايات ، معتقدند كه قصاص بايد با شمشير اجرا گردد ؛ چرا كه در روايات چنين آمده است ، مانند :

۰.إنّ رسول اللّه صلى الله عليه و آله قال :لاقود إلا بالسيف . ^۴

۰.پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود :قصاص ، جز با شمشير نيست .

۰.سألنا أبا عبداللّه عليه السلام عن رجل ضرب رجلاً بعصا فلم يقلع عن الضرب حتى مات ، أ يدفع إلى ولىّ المقتول فيقتله . قال :نعم ولكن لايترك يعبث به ، ولكن يجيز عليه بالسيف . ^۵

۰.گويند از امام صادق عليه السلام پرسيديم :مردى ، مردى را تا جايى كه جان در بدن دارد ، با