۵ / ۱۲
حمايت از طبقه هاى پايين جامعه
۱۵۲۶.امام على عليه السلامـ از نامه اش به قثم بن عباس ـ: در آنچه از اموال خدا نزد تو گرد آمده است ، بنگر . پس آنها را در اختيار عائله مندان و گرسنگان ، كه نزديك تواند ، قرار ده [ و تلاش كن] كه به دست نيازمندان و تهى دستان برسد ، و آنچه باقى ماند ، به سوى ما بفرست تا در ميان آنها كه نزد مايند ، قسمت كنيم .
۱۵۲۷.امام على عليه السلامـ در سفارش نامه اش به مالك اشتر ـ: پس خدا را ، خدا را در طبقه پايين دست از مردم! آنان كه چاره اى ندارند از تنگ دستان و نيازمندان و بينوايان و زمينگيران ، كه در ميان آنان ، هم افراد قانع هست و هم نيازمندانى كه روى سؤال ندارند ؛ و پاس دار حقّى را كه خداوند براى آنان ، نگهبانى اش را به تو سپرده است ؛ و بخشى از بيت المال را به آنان اختصاص ده و بخشى از غلّه زمين هاى غنيمتى و خالص در هر شهر را به آنان ببخش ؛ چرا كه دوردستان آنان را همان حقّى است كه براى نزديكان آنهاست و تو نگهبان حقوق همه آنهايى . مبادا فرو رفتن در نعمت ، تو را از آنان باز دارد ؛ چرا كه پرداختن به كارهاى مهم ، تو را معذور نمى دارد در ضايع كردن كارهاى كوچك . پس از رسيدگى به كارشان دريغ مدار و به آنان ، روى ترش مكن .
و به كارهاى كسى كه به تو دسترس ندارد ، بنگر . آنان كه ديده ها خوارشان شمارند و مردم ، تحقيرشان كنند . براى رسيدگى به حال اينان ، جماعتى بگذار كه بدانها اعتماد دارى از خداترسان و فروتنان ، تا خواست هاى آنان را به تو رساند ، و در ميان آنان ، چنان رفتار كن كه عذرى نزد خداوند داشته باشى آن روز كه او را ملاقات مى كنى ؛ چرا كه اين گروه از ميان مردمان ، به انصافْ نيازمندتر از ديگران اند و در اداى حقّ همگان ، چنان باش كه نزد خداوند ، معذور باشى .
يتيمان و كهن سالانى را كه چاره اى ندارند و خود را در معرض سؤال قرار نمى دهند ، بر عهده گير ؛ و اين كار ، بر زمامداران ، گران است و حق ، تمامش گران است .
