تحليل وقايع شورا
جريان شكل گيرى خلافت پس از پيامبر خدا ، بسى شگفت انگيز و تنبّه آفرين است . جريان سقيفه روى مى دهد و از درون آن ، خلافت ابو بكر رقم مى خورد و چنان ادّعا مى شود كه اجماع امّت ، بر آن است .
ابو بكر ، عمر را بر جاى خود نصب مى كند و بدين سان ، شيوه «تعيين جانشين (استخلاف)» را بنياد مى نهد . اكنون عمر در واپسين روزهاى زندگى و در بستر مرگ ، در انديشه آينده جامعه اسلامى است .
گزارش هاى تاريخى به خوبى گواه اند كه عمر نيز به نوعى به «استخلاف» مى انديشد ، بدين ترتيب كه او از كسانى ياد مى كند كه اگر مى بودند ، خلافت را بدانها مى سپرد ، از جمله : معاذ بن جبل ، ۱ ابو عبيده جرّاح ، ۲ و سالم (آزاد شده حذيفه) . ۳
به هر حال ، عمر به شورا مى انديشد ؛ شورايى كه بتواند آرمان ها و اهداف او را
1.الطبقات الكبرى : ج۳ ص۵۹۰ ، تاريخ المدينة : ج۳ ص ۸۸۱ ، الإمامة و السياسة : ج۱ ص ۴۲ .
2.تاريخ الطبرى : ج۴ ص ۲۲۷، الطبقات الكبرى : ج۳ ص ۴۱۲ ، تاريخ المدينة : ج۳ ص ۸۸۱ ، الفتوح : ج ۲ ص ۳۲۵ .
3.تاريخ الطبرى : ج ۴ ص ۲۲۷ ، الطبقات الكبرى : ج ۳ ص ۳۴۳ ، تاريخ المدينة : ج۳ ص ۸۸۱ ، الفتوح : ج ۲ ص ۸۶ .
