فصل شصت و هشتم : مُحيط
واژه شناسى «مُحيط»
صفت «مُحيط (فراگيرنده) » ، اسم فاعل از «أحاطَ ، يُحيطُ» و از ريشه «حوط» به معناى «حلقه زدن چيزى بر چيز ديگر» است. حوُط ، چيز گردى از نقره است كه زن بر پيشانى خود مى بندد. حائط ، به معناى ديوار است؛ چون ديوار ، اشياى درون خود را فرا مى گيرد. جمله «أحاط القوم بالبلد إحاطةً» ، به اين معناست كه : «مردم از همه طرف به دور شهر ، حلقه زدند». از سوى ديگر، حَوَطَ ، در نگهدارى و مراقبت نيز به كار مى رود.
ابن اثير گفته است: حاطه، يحوطه ، حوطاً و حياطةً ، وقتى به كار مى رود كه كسى چيزى را نگهدارى و مراقبت ، و از آن دفاع كند و همه توجّه خود را معطوف بر مصالح (منافع) آن نمايد .
و مناسبت ميان حلقه زدن و دور چيزى چرخيدن، و نگهدارى و مراقبت، روشن است. گويا نگهدارى كننده از چيزى ، با حلقه زدن و دور آن چيز چرخيدن ، آن را از آسيب ها و خطرها حفظ مى كند. جمله «أَحطتُ به علماً» ، بدين معناست كه دانش من ، آن را از هر سو فرا گرفته (بدان احاطه يافته) است و به آن آگاهى دارم و چيزى از آن ، از دست نرفته است.
