359
دانش نامه عقايد اسلامي ج4

يادشده نيست؛ بلكه دريا منافعى براى زندگى انسان دارد كه اگر اهمّيت آن از فوايدى كه گذشت ، بيشتر نباشد ، بى ترديد ، كمتر نيست؛ مانند : نزول باران ، تعديل هوا ، تأمين رطوبت زمين . همچنين ، عناصر فراوانى كه با پيشرفت علم از آن دريا گرفته و در صنايع مختلف و داروسازى كاربرد دارد ، مانند : مَنيزيم ، پتاسيم ، بُرُم و سولفات سُديم .
امام صادق عليه السلام با اشاره به اين منافع و دلايل كشف نشده در آن روزها مى فرمايد :
إِذا أَرَدتَ أن تَعرِفَ سَعَةَ حِكمَةَ الخالِقِ ، وقِصَرَ عِلمِ المَخلوقينَ ؛ فَانظُر إِلى ما فِي البِحارِ مِن ضُروبِ السَّمَكِ ، ودَوابِّ الماءِ ، وَالأَصدافِ وَالأَصنافِ الَّتى لا تُحصى ولا تُعرَفُ مَنافِعُها إِلاَّ الشَّى ءَ بَعدَ الشَّى ءِ ، يُدرِكُهُ النَّاسُ بِأَسبابٍ تَحدُثُ . ۱ چون خواستى گستره حكمت آفريدگار و كمىِ دانش آفريدگان را بدانى ، به آنچه در درياهاست ، بنگر ، از انواع ماهى ها و جنبندگان دريا و صدف ها و گونه هايى كه به شمار نيايد و سودشان به تدريج [و با تجربه] معلوم مى شود ، به وسيله اسباب ساخته شده ، به دست مردم مى رسد.

1.ر . ك : ص ۳۵۳ ح ۳۶۲۳ .


دانش نامه عقايد اسلامي ج4
358

اين آب ها كه از مناطق نزديك به خطّ استوا حركت مى كنند ، گرم اند و حتّى رنگ آنها گاه با رنگ آب هاى مجاور ، متفاوت است . عرض آن ، حدود يكصد و پنجاه كيلومتر و عمق آن ، چند صد متر ، سرعت آن در برخى از مناطق در طول يك روز ، يك صد و شصت كيلومتر است . جالب توجّه اين كه اين رودهاى عظيم با آب هاى اطراف خود ، كمتر آميخته مى شوند . ۱

پنج . شگفتى هاى دريا

هر چند سراسر جهان آفرينش ، شگفت انگيز و نشانه قدرت و حكمت آفريدگار است؛ ولى بى ترديد ، برخى پديده ها شگفت انگيزتر است . از اين رو ، پيامبر خدا، ضمن نيايش خود مى فرمايد :
يا مَن في كُلِّ شَيءٍ دَلائِلُهُ ! يا مَن فِي البِحارِ عَجائِبُهُ! ۲ اى كه در هر چيز دليل هايش هويداست! اى كه در درياها شگفتى هايش پيداست!
تأمّل در آفرينش و زندگى ده ها هزار گونه حيوانات دريايى كوچك و بزرگ در درياى بى كران ، گواه اين سخن است .

شش . كشف تدريجى منافع دريا با پيشرفت علم

آنچه از دلايل خداشناسى در زمينه آفرينش دريا و نقش آن در زندگى انسان برشمرديم ، مواردى بود كه براى مردم عصر نزول قرآن و قرن ها پيش از آن ، قابل فهم بود ؛ امّا بى ترديد ، منافع دريا و دلايل خداشناسى آن ، منحصر به موارد

1.برگرفته از: تفسير نمونه : ج ۲۳ ص ۱۳۱ ـ ۱۳۲ .

2.ر . ك : ص ۳۴۹ ح ۳۶۱۷ .

  • نام منبع :
    دانش نامه عقايد اسلامي ج4
    سایر پدیدآورندگان :
    محمّد محمّدى رى‏شهرى، با همکاری: رضا برنجكار، ترجمه: عبدالهادى مسعودى، مهدى مهریزى، على نقى خدایارى، محمّد مرادی و جعفر آریانی
    تعداد جلد :
    10
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1385
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 65969
صفحه از 604
پرینت  ارسال به