575
دانش نامه عقايد اسلامي ج2

بنا بر اين ، عامل اصلى سلطه شيطان بر انسان ، هوس هايى است كه با ايجاد موانع معرفت ، راه را براى القائات شيطانى باز مى كند و لذا كسانى كه اين موانع را از ميان برده و به گفته قرآن به مرتبه عبوديت خداوند رسيده اند ، شيطان ، راهى براى وسوسه و القاى ادراكات دروغين در آنها ندارد :
«إِنَّ عِبَادِى لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطَـنٌ . ۱ در حقيقت ، تو را بر بندگان من تسلّطى نيست» .

1.حجر : آيه ۴۲ .


دانش نامه عقايد اسلامي ج2
574

ضرورى است . ۱

نكته سوم : عوامل وسوسه

نكته مهم ديگرى كه در بررسى اين فصل قابل توجّه است ، اين است كه موانع نور دانش، هم زمان ، عوامل و زمينه هاى دسيسه شيطان نيز به شمار مى روند . اين موانع ، نه تنها انسان را از معارف حقيقى والهامات ربّانى محروم مى سازند ، بلكه او را در معرض وسوسه هاى شياطين و احساسات و ادراكات دروغين ناشى از آنها نيز قرار مى دهند . از اين رو ، در رواياتى كه ملاحظه شد ، هوا و كبر ، هم آفت عقلْ شناخته شده اند و هم دام شيطان . ۲ در اين زمينه در «مناجاة الشاكين (مناجات شِكوه كنندگان)» منسوب به امام زين العابدين عليه السلام آمده است :
اِلهي اَشْكُو إلَيْكَ عَدُوّا يُضِلُّني وَشَيْطانا يَغْويني قَدْ مَلَأَ بِالْوَسْواسِ صَدْري وَاَحاطَتْ هَواجِسُهُ بِقَلْبي يُعاضِدُ لِيَ الْهَوى ، ويُزَيِّنُ لي حُبَّ الدُّنْيا ، وَيَحُولُ بَيْني وبَيْنَ الطّاعَةِ وَالزُّلْفى . ۳ بار خدايا به تو شكايت مى برم از دشمنى كه گم راهم مى كند و از شيطانى كه به اغوا كردن من كمر بسته است ؛ سينه ام را از وسوسه پُر ساخته و اوهام و افكار واهى اش قلبم را احاطه كرده ، از هواهايم پشتيبانى مى كند و دوستى دنيا را در نظرم مى آرايد و ميان من و بندگى تو و نزديكى به تو فاصله ايجاد مى كند .

1.ر . ك : ص ۵۱۹ (فصل يكم : حجاب هاى دانش و حكمت) .

2.ر . ك : ص ۵۱۹ (پيروى از هوس) و ۵۴۷ (تكبّر) .

3.الصحيفة السجّاديّة الجامعة : ص ۴۰۳ الدعاء ۱۸۳ ، بحارالأنوار : ج ۹۴ ص ۱۴۳ .

  • نام منبع :
    دانش نامه عقايد اسلامي ج2
    سایر پدیدآورندگان :
    محمّد محمّدى رى‏شهرى، با همکاری: رضا برنجكار، ترجمه: عبدالهادى مسعودى، مهدى مهریزى، على نقى خدایارى، محمّد مرادی و جعفر آریانی
    تعداد جلد :
    10
    ناشر :
    انتشارات دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1385
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 70133
صفحه از 618
پرینت  ارسال به