اصول ، موانع ، و آفاتِ توسعه

بى شك ، مواجهه با عناصر مندرج زير عنوان «اصول توسعه اقتصادى يا موانع و آفات آن» واكنش اقتصاددانان جهان معاصر را برمى انگيزد و ايشان را در بهت فرو مى برد و اين پرسش را در ذهن آنان ترسيم مى كند: «چه پيوندى ميان اين عناصر و توسعه اقتصادى وجود دارد؟» آنان ادّعا مى كنند: «شمارى از آن چه با نام اصول و بنيان هاى توسعه آورده شده ، نه تنها در توسعه اقتصادى سهمى ندارد ، بلكه در رديف موانع و آفات آن است ؛ و به عكس ، برخى از آن چه در زمره موانع و آفات ذكر شده ، نه فقط در روند توسعه اقتصادى خللى پديد نمى آورد ، بلكه از مقدّمات آن به شمار مى آيد . عناصرى همچون اعتقاد به روزى ده بودنِ خداوند و اين كه خداوند رزّاق است و روزى هاى مردم را تقدير مى فرمايد ؛ نيز تشويق به زهد و قناعت و حرص نورزيدن به ثروت اندوزى ، و تأكيد بر اين كه حرصِ فراوان روزى مقدّر را نمى افزايد ؛ و همچنين اعتقاد به تأثير تقوا و توكّل در افزايش درآمد و رشد ثروت ، و امورى از اين دست سبب مى شوند كه اميد به افزايش رفاه زندگى از طريق كار و سختكوشى از ميان برود . به اين ترتيب ، چنين عناصرى را بايد از موانع و آفات توسعه اقتصادى دانست» .