درنگى در شيوه توزيع اموال عمومى در صدر اسلام
در متون روايى ، عنوان «بيت المال» اصطلاحى است عام ، شامل همه درآمدهاى عمومى مسلمانان كه در تصرّف حكومت اسلامى است . از رهگذر نگرشى فراگير به روايات ، روشن مى شود كه درآمدهاى بيت المال به دو گونه مصرف مى شده است:
۱ . در مصارف عمومى كه عنوان معيّن داشتند ، مانند كمك به فقيران و بينوايان و ناتوانان و خانواده هاى شهدا ؛ و پرداختىِ كارگزاران بيت المال و قاضيان و لشكريان ؛ و هزينه هاى آموزش و بهداشت ؛ و پرداخت بدهى وامداران و ديه هاى كشتگانِ بدون پردازنده ديه ؛ و مخارج عمرانى و جز آن ها .
۲ . تقسيم مقدار افزون ؛ يعنى پس از آن كه سهم دسته هاى مزبور از بيت المال پرداخت شد ، مقدار افزون ميان همه مسلمانان تقسيم مى گردد . روايات ، اين بخش را حقّ همگانى افراد از بيت المال مى شمارند .
در ديدگاه اسلامى ، توزيع صحيح بيت المال بر دو پايه اصلى استوار است:
۱ . رعايت عدالت در تقسيم بيت المال : اسلام براى عدالت اقتصادى در توزيع ثروت هاى عمومى ، دو معيار اصلى قائل است:
