۷۷۵.عيون اخبار الرضا عليه السلام از فضل بن شاذان از امام رضا عليه السلام :اگر كسى بگويد كه چرا خداوند فرمانروايان را تعيين فرموده و [مردم را] به اطاعت از ايشان فراخوانده ، جواب گفته شود كه به دليل هاى بسيار ؛ يكى اين كه: چون آفريدگان بر مرزى معيّن ايستانده شده و فرمان يافته اند كه از آن مرز درنگذرند ـ و اگر بگذرند ، تباهى ايشان در آن خواهد بود ـ اين غرض حاصل و اين امر برقرار نمى شود مگر آن كه خداوند فردى امين را بر آنان بگمارد تا از تجاوز و پاى نهادن به منطقه ممنوع ، بازشان دارد ؛ كه اگر چنين نشود ، هست كسى كه لذّت و بهره خويش به بهاى آسيب رساندن به ديگرى را رها نمى كند ؛ پس خداوند آن فرد را بر آفريدگان گمارد تا از تباهگرى بازشان دارد و حدها و حكم ها [ىِ خدا ]را در ميانشان جارى سازد .
و ديگر آن كه: از گروه ها و ملّت هايى كه پايدارى و زندگانى داشته اند ، هيچ يك را نمى يابيم كه كارگزار و پيشوايى نداشته باشد . از آن جا كه گردش امور دين و دنياى ايشان ناگزير از وجود چنين كسى است ، حكمتِ [خداوند ]حكيم را نشايد كه آفريدگان را بدون پيشوا رها كند ، حال آن كه مى داند از داشتنِ پيشوا ناگزيرند و كارشان جز به او سامان نيابد ؛ با حضور او است كه با دشمن خويش مى جنگند و غنايم را ميان خود تقسيم مى كنند ؛ و او است كه ايشان را گرد هم فراهم مى آورَد و رخصت نمى دهد كه ظالمى به مظلومى ستم كند .
و ديگر اين كه: اگر خداوند پيشوايى سرپرست ، امانت پيشه ، نگاهبان ، و مورد اعتماد را بر آفريدگان نگمارد ، نشان آيين رخت برمى بندد ؛ دين از ميان مى رود ؛ سنّت ها و حكم ها دگرگون مى شوند و بدعت گذاران در دين مى افزايند و الحادپيشگان از آن مى كاهند و آن را نزد مسلمانان ديگرگونه جلوه مى دهند ؛ كه ما آفريدگان را ناقص ، نيازمند ، و تكامل نيافته ديده ايم ، كه در همين حال ، دچار اختلاف و ناهمگونىِ خواست ها و تفاوتِ گونه ها نيز هستند . پس اگر خداوند سرپرستى نگاهبانِ آيين پيامبر صلى الله عليه و آله بر ايشان نگمارده چنان كه شرح كرديم به فساد درخواهند افتاد و آيين هاى دين و سنّت ها و حكم ها و [اصلِ ]ايمان دگرگون مى شود و بدين سان ، همه آفريدگان دچار فساد مى گردند .
