۷۷۲.امام على عليه السلامـ در خطبه خويش در [جنگ] صفّين ـ: آن گاه ، خداوند از حقوق خويش ، برخى را براى بعضى از مردم بر بعض ديگر واجب فرمود و آن حقوق را به گونه اى قرار داد كه برخى ، پاداشِ ديگرى باشند ، بعضى موجب يكديگر گردند ، و بعضى جز با بعضى ديگر وجوب نيابند . بزرگ ترين حقّى كه خداوند ـ تبارك و تعالى ـ از جمله آن حقوق واجب گردانيده ، حقّ حكمران بر مردم و حقّ مردم بر حكمران است ؛ و اين ، وظيفه اى است كه خداوند براى هر يك از آن ها بر ديگرى قرار داده و زمينه ساز الفت و دوستى و ارجمندىِ دينشان و پايدارى سنّت هاى حق در ميان ايشان قرار داده است . پس مردم صلاح نپذيرند ، مگر آن كه حكمرانان به سامان آيند ؛ و حكمرانان صلاح نيابند ؛ جز آن كه مردم راست و درست باشند . و آن گاه كه مردم حق حاكم را ادا كنند و حاكم نيز حق مردم را بگزارد ، حقّ در ميانشان عزّت يابد و آيين هاى دين استوار گردد و نشانه هاى عدل برقرار شود و سنّت ها[ى پيامبر صلى الله عليه و آله] در راه خود افتد ؛ و بدين سان ، روزگار سامان گيرد و زندگى نيكو شود و اميد به پايدارى حكومت افزون گردد و دشمنان از خواست هاى خويش مأيوس شوند . وَ [لى ]هر گاه مردم بر حكمران خود چيره شوند و حكمران بر مردم برترى خواهد ، ميانشان اختلاف عقيده پديد آيد و انگيزه هاى ستم در آنان ظهور يابد و تباهكارى در دين افزون شود و نشانه هاى سنّت ها[ى پيامبر صلى الله عليه و آله] فراموش گردد و به هوا و هوس كار شود و آثار [دين ]كنار نهاده شود و بيمارى هاى جان ها افزون گردد و از تعطيل شدنِ حدّ مهم و جريان يافتنِ باطلِ بزرگ بيمى به دل راه داده نشود . اين جا است كه نيكانْ خوار ، بَدانْ سرافراز ، سرزمين ها ويران ، و بازخواست هاى خداوند از بندگان بسيار گردد .
